GRX: Shimano gaat gravelen met 3 specifieke groepsets!

Mocht je écht nog denken dat gravelbikes slechts een hype zijn, think again. Dat die tak van de wielersport – naast e-bikes – één van de belangrijkste pijlers van de groei van de héle sport is, blijkt wel uit het laatste nieuws van Shimano. Niet langer hoef je te mixen met racefiets- en mountainbikegroepsets. Shimano presenteert ’s werelds eerste gravel-specifieke groepsets: GRX.

Geheel volgens de stijl van de Japanse firma, betekent dit veel opties…

Wat is er dan zo gravel-specifiek? De vorig jaar geïntroduceerde Ultegra RX derailleur werkt toch prima voor de gravelbike? Evenzo de mix van Di2 racefiets-rem-/schakelgrepen met een Di2 XT of XTR achterderailleur? Ja, inderdaad. Het geeft Shimano echter de mogelijkheid nieuwe specifieke opties uit te brengen. Zoals een linker rem-/schakelgreep die een dropper kan bedienen (!) en een secundaire in-line remgreep voor boven op het stuur! Daarnaast zijn de rem-/schakelgrepen anders vormgegeven dan die van de weggroepen. Tot slot geeft een eigen label (GRX, dus) de mogelijkheid om de look van alle onderdelen op elkaar af te stemmen. Saillant detail: bij de GRX groepsets mix’n’match je nog wel op het vlak van de cassettes…

Opties te over: 2×10, 2×11, 1×11, mechanisch én elektrisch

Shimano is altijd al een firma geweest die je opties aanbiedt. Waar de Ameri-Duitse concurrent een ‘less is more’ benadering heeft, kiest de Japanse firma bewust een ander pad; geen fietser is hetzelfde, dus waarom zou hun aandrijfgroep dat wél zijn? In de mountainbikewereld heeft de voorderailleur-loze benadering van SRAM ondertussen duidelijk de overhand. Op de weg deed SRAM destijds al eens een poging met hun Force 1 en Rival 1 groepsets, maar die bleken enkel succesvol in het cyclocross- en gravelsegment. Een aandrijving zonder voorderailleur biedt frameontwerpers immers de mogelijkheid om korte achtervorken te combineren met brede banden. Ideaal voor die racefietsen met dikke banden dus?

Ja; veel gravelbikes kúnnen niet eens meer met een voorderailleur worden afgemonteerd, en veel bikers vinden dat prima. Maar lang niet allemaal. De gravelscene is zó gevarieerd, dat er genoeg bikers zijn die met het beperkte bereik óf de grote sprongen van een one-by aandrijving niet wegkomen. Die voorderailleur mag voor SRAM al dood en begraven zijn; genoeg consumenten denken daar dus nog anders over en Shimano biedt ook hen wat ze willen. Zelfs SRAM lijkt dat inmiddels te beseffen. Ook al pushen ze 1×12, hun gloednieuwe elektrische RED AXS en Force AXS weg- en gravelgroepsets zijn óók met voorderailleur te koop.

Shimano introduceert GRX meteen op drie niveau’s, in zowel mechanische als elektrische varianten:

  • RX800: 1×11, 2×11, elektrisch en mechanisch;
  • RX600: 1×11, 2×11, mechanisch;
  • RX400: 2×10, mechanisch.

Shimano presenteert misschien wel 3 niveau’s aan groepsets, maar doet dat wel met iets beperkte unieke componenten. Zo zijn er alleen voor- en achterderailleurs op RX800 niveau (mechanisch en elektrisch) en RX400 niveau (mechanisch), terwijl de cranks er alleen op RX800 en RX600 niveau zijn en de rem-/shifters juist wél op alle niveaus uitgerold worden. Het een en anders is echter wel grotendeels uitwisselbaar, waardoor er toch drie quasi volledige groepsets zijn.

RX400 2×10, mechanisch

RX800, 1x en 2x 11, mechanisch

RX800 Di2, 1x en 2x 11, elektrisch

Geen 12-speed?

Is het opvallend dat Shimano bij 11 en zelfs 10 speed blijft? De 12-speed die Shimano vorig jaar met de XTR offroad topgroepset introduceerde, blijft voorlopig dus voorbehouden aan die topgroep. Geheel naar Shimano’s strategie is het dan ook logisch dat de eerste 12-speed ‘racefiets-stuur-groepset’ de volgende iteratie van de topgroep Dura Ace is. Daarbij heeft de 11/10-speed insteek van GRX natuurlijk als groot voordeel dat het allemaal compatibel is met wat er nú al op markt is.

Onderaan dit artikel nog wat overdenkingen over dit thema.

Ook géén cassettes en kettingen

Gravel-specifieke groepsets dus, ook gravel-specifieke cassettes en kettingen? Nee, zó gek hoeft het ook niet direct. De GRX achterderailleurs zijn afgestemd op het gebruik van de Deore, SLX en XT mountainbikecassettes en de cassettes uit de Tiagra, 105 en Ultegra wegfietsgroepsets en de bijbehorende kettingen. De groepsets worden dan ook gelanceerd zonder beiden. Aan jou de taak om de bepalen welke spreiding en stapgroottes je wilt.

Shimano adviseert daarbij het volgende:

Derailleurs

De RX-derailleurs bieden, buiten hun looks, feitelijk niet echt iets nieuws. Ze bouwen voort op de bekende mountainbikederailleurs en de vorig jaar geïntroduceerde Ultegra RX achterderailleur. Dat betekent voor de achterderailleurs de Shadow RD+ bouwvorm, die de derailleur méér onder het frame positioneert en daarmee zijdelings minder uitsteekt. Uiteraard zijn ze ook uitgevoerd met een clutch, die ook bij een setup mét voorderailleur nuttig dienst doet door de hele aandrijving stiller te houden. Het topmodel achterderailleur, de RX817, kun je gerust zien als een omgekatte XT Di2. De algehele constructie en toegepaste materialen zijn nagenoeg gelijk, alleen de looks zijn meer uh.. gravel(?).

De elektronische opties: De RD-RX817 en RD-RX815

In totaal zijn er 5 achterderailleurs. De RD-RX817 en RD-RX815 zijn de Di2 11-speed versies, de RD-RX812 en RD-RX810 zijn de mechanische broers. De ’17 en ’12 zijn de versies met de kortere kooi en zijn bestemd voor one-by setups. De ’15 en ’10 modellen hebben een langere kooi om de grotere totale capaciteit van de setups mét voorderailleur aan te kunnen. De RD-RX400, tot slot, is de 10-speed achterderailleur die altijd gecombineerd wordt met de twee kettingbladen vooraan.

De mechanische opties, van links naar rechts: de RD-RX812, RD-RX810 en de RD-RX400

De voorderailleurs houden het midden tussen die van de mountainbike- en racefietsgroepen. Ze hebben een compacte kooi en zijn ten opzichte van de wegversies – samen met de kettinglijn – 2,5 mm naar buiten geplaatst, om zo ruimte te bieden aan achterbanden tot een breedte van 42 mm. De montage gebeurt via de racefiets-specifieke ‘aanlas’-beugel.

Van links naar rechts: de electronische FD-RX815, daarnaast de twee mechanische opties FD-RX810 en FD-RX400

Overigens is de ‘cable pull’ van de voor- en achterderailleurs en shifters van de RX800 en RX600 onderdelen identiek aan Ultegra en 105 11-speed groepset en die van de RX400 aan die van de Tiagra 10-speed groepset. Kun je dus nog steeds blijven mixen en matchen…

Cranksets

Shimano ‘gelooft’ niet in carbon cranks, dus ook voor de gravelbike krijg je bij de Japanse firma gesmede aluminium cranks. Verspreid over de drie modelreeksen zijn er slechts 2 niveau’s cranksets: RX800 en RX600. Beide kunnen zowel met één als twee kettingbladen worden uitgevoerd. De kettinglijn bij beide typen is 2,5 mm verder naar buiten, ten opzichte van de racefietsgroepsets, om dus ruimte te maken voor brede banden.

RX800 cranks

De RX400 (2x)10-speed setup maakt gebruik van een RX600 crank met specifieke 10-speed kettingbladen. De one-by kettingbladen hebben het ‘Dynamic Chain Engagement’ tandprofiel; Shimano’s versie van het dikke-dunne-tanden concept. De RX800 one-by heeft een kettingblad met 42 of 40 tanden, terwijl de RX600 versie altijd 40 tanden telt. Bij de two-by versies heeft de RX800 crankset 48 en 31 tanden; een verschil van 17 tanden, wat daarmee Shimano’s grootste sprong ooit is. De RX600 doet het met een verschil van 16 tanden tussen het grootste kettingblad met 46 tanden en de kleinste 30 tanden.

RX600 cranks

Zoals gebruikelijk bij Shimano, meten de assen 24 mm in diameter en zijn ze in alle gangbare trapas-potten te monteren via geschroefde of geperste trapaslagers.

Rem-/schakelgrepen: ‘Gravel specific ergonomics’

De rem-schakelgrepen lijken sterk op die van de Ultegra, 105 en Tiagra groepsets. Sterker nog; de mechanische RX810, RX600 en RX400 grepen maken gewoon gebruik van respectievelijk de Ultegra, 105 en Tiagra ‘body’ en mechaniek – met race-specifieke cable pull dus. De remhendels zijn echter wél GRX-specifiek. ‘Gravel specific ergonomics’; de hendels zijn iets breder en voorzien van meer textuur voor méér grip.

Van links naar rechts: ST-RX400, ST-RX600, ST-RX810, ST-RX815 (Di2)

De RX815 voor de elektrische rem-/schifter is wél volledig nieuw. De ergonomie is ten opzichte van de Ultegra en Dura Ace Di2-greep veranderd. Zo komt de voorzijde iets scherper omhoog, waardoor er een duidelijkere ‘kom’ ontstaat waar je met je handpalm in of tegen aan hangt. De body is ook iets verbreed voor méér ondersteuning en de rubberen hoezen zijn anders geprofileerd om méér grip te bieden. Tot slot is de remhendel veranderd op twee punten. Ten eerste de vorm en de textuur (zoals bij de mechanische grepen) en ten tweede is het scharnierpunt 18 mm hoger geplaatst. In combinatie met de toepassing van het Servo Wave principe dat we van de mountainbike remhendels kennen, zou dit resulteren in méér remkracht bij een lichtere bediening.

Er bestaan géén 1×11-specifieke Di2-grepen. De RX815 heeft ook op de linker shifter dus altijd twee knoppen op de remhendel en één bovenop de greep onder de rubberen hoes, zoals bij Ultegra en Dura-Ace. Met Shimano’s E-Tube applicatie kun je ze zelf programmeren; bijvoorbeeld dat je met beide knoppen op de linker greep de achterderailleur in de ene richting beweegt, terwijl die op de rechter greep de derailleur de andere kant uit beweegt. Oftewel: SRAM’s eTAP schakelprincipe. Je kan er ook voor kiezen om er Di2-compatible niet-Shimano-componenten -zoals computers- mee te bedienen.

Tot slot is er nóg een specifieke linker rem-/schakelgreep voor de mechanische one-by setups: de RX810-LA. Die heeft een bewegende ‘schakelhendel’, maar dan zonder ‘klikjes’: hij is namelijk bedoeld om een dropper mee te bedienen! Nu kun je je afvragen of je niet beter gewoon een mountainbike kan pakken als je een dropper nodig hebt, maar los daarvan: met de RX810-LA behoren de lelijke geknutselde extra hendels op de gavelbike-racebocht gelukkig tot het verleden.

Remmen

Alle GRX groepsets hebben hydraulische schijfremmen. Géén mechanische opties dus. De remklauwen zijn enkel met flatmount-montage verkrijgbaar, op RX800 en RX400 niveau. De RX600 groepset krijgt RX400 remklauwen. De RX800 zijn daarbij uitgevoerd met de remblokken met de ICE Technology koelvinnen voor extra hitte-afvoer. Die zijn overigens ook gewoon weer te monteren in de RX400 remklauw, die feitelijk -op afwerking en logo-kleur- niet echt anders is.

Secundaire remhendels!

Het grootste nieuws bij de remmen betreft de in-line remhendel die je als extra rembediening boven op het stuur in serie kunt zetten met je rem-/schakelgreep. Deze optie ken je wellicht van de oude mechanische velgremmen in de cyclocross, of van Parijs-Roubaix-specials. Je kan er mee remmen wanneer je je handen boven op het stuurt hebt. In een hydraulische setup is dat wat ingewikkelder te realiseren, maar niet onmogelijk, zo blijkt. Mooi om te zien dat Shimano deze optie ontwikkeld heeft. Ze zitten natuurlijk wel gruwelijk in de weg voor je stuurtas…

Wielen

Tot slot biedt Shimano onder het GRX-label ook passende wielsets. De RX570 wielset bestaat uit een asymmetrische aluminium, tubeless-ready velg met een interne breedte van 21,6 mm en een hoogte van 22 mm. Ze zijn voor- en achteraan uitgevoerd met 24 straight-pull spaken die de velgen verbinden met respectievelijk 100 x 12 mm voor- en 142 x 12 mm achternaven. Qua diameter zijn zowel 700c als 650b verkrijgbaar. De vrijloop is -hoe verfrissend- gewoon de reguliere Shimano-cassette passing zoals we die al jaren kennen en dus compatibel met… veel.

Overzicht specificaties

Gewichten
Shimano heeft bij dit persbericht wél gewichten vermeldt. Een overzicht (in grammen) van de gewichten, zover nu al bekend:

Verkrijgbaarheid

Over prijzen doet Shimano geen (nooit) mededelingen. Maar zoek prijzen op van equivalente Ultegra, 105 en Tiagra onderdelen en je hebt een indicatie. Wat verkrijgbaarheid is Shimano wél duidelijk. De mechanische 1×11 en 2×11 componenten zijn verkrijgbaar vanaf juli. De Di2-onderdelen volgen in augustus. De linker greep voor dropperbediening én de in line hydraulische remgrepen zijn vanaf september verkrijgbaar. De leverdatum van de 10-speed RX400 onderdelen is nog onbekend.

Bron: bike.shimano.com

Voorbij de horizon…

Het moet tóch even gezegd worden. Waar alle concurrenten in het hogere weg-, gravel- én mountainbikesegment al 12 of zelfs 13 speed toepassen, lijkt Shimano –na het eeuwige wachten op de 12 speed XTR- wederom toch een beetje de boot te missen met de introductie van deze 11 en 10 speed componenten. 11 speed werkt echter prima en past op veel van wat er nu te koop is. Daarnaast is Shimano nog nóóit bang geweest om haar eigen ingeslagen pad te blijven volgen en ze zijn vaak conservatief daar waar het om het aantal versnellingen aangaat. Alhoewel; mét een voorderailleur heb je nog steeds het grootst aantal effectief verschillende versnellingen én kleinere stapgroottes. Nu net dát principe maakt Shimano een duidelijk alternatief op alle one-by setups die tot dusver iets meer een compromis zijn tussen stapgrootte en totale bereik.

Van hun top-wegroep Dura Ace verwachten we, volgens hun gebruikelijke modelcyclus, pas volgend jaar een nieuwe generatie. Die wordt ongetwijfeld 12 speed en bevat waarschijnlijk Shimano’s nieuw Microspline freewheelbody, om ook een 10 tands kransjes te kunnen opnemen. Het zou ons niks verbazen als ze dan ook meteen een aantal 12 speed “RS-900” gravelonderdelen introduceren, of dat zo’n setup zelf te maken is, om zodoende toch een one-by met méér bereik en kleinere stappen te creëren. Maar zelfs met een 10t krans is het lastig een écht goed compromis tussen die twee te krijgen. Het zou ons dan in die gedachte dan juist ook weer niet verbazen als Shimano de 10t krans laat voor wat het is: een krans die niet super lekker loopt en amper gebruikt zal worden. Het vergrote bereik mét zo’n kleine krans blijft dan theoretisch en de Japanners staan bekend om niet te vervallen in dat soort marketing-strategieën.

Tot slot zijn we benieuwd in hoeverre de cyclocrosswereld -los van de clutched derailleurs- gebruik gaat maken van deze nieuwe gravel-onderdelen. Toegegeven, die wereld is klein en wellicht wat conservatief, maar MVDP hoeft maar één technische cross te winnen met een wat uitéénlopend stuur en die nieuwe DI2-hendels en Shimano Benelux gaat het merken aan de bestellingen…

Posted in Gravel, Nieuws and tagged , , , , , , , , , , , , , , , , .