Test | 11-speed Shimano Cues: een goedkope gravelgroep was nog nooit zó goed

Tekst: Arjan Kruik // Foto’s: Arjan Kruik en Richard Valent

Shimano Cues: betaalbaar en betrouwbaar schakelen

Het verslag dat onze medewerker Saskia onlangs schreef over haar ervaringen met de Cube Nuroad HPA Pro was voor ons een eye opener. Want hoe ongelofelijk het ook klinkt, Cube slaagt erin om voor 1.099 euro een aluminium gravelfiets neer te zetten die nauwelijks iets te wensen over laat. Natuurlijk, met 10,5 kilo is deze Duitse gravelbike geen lichtgewicht. Maar zwaar kan je dat toch ook niet noemen.

Een belangrijk deel van de fijne rijeigenschappen komt op het conto van de 1×11-speed Shimano Cues-groep, die functioneert op basis van de Linkglide-technologie. Voor wie dat woord niks zegt: Linkglide is de schakeltechnologie die Shimano drie jaar terug introduceerde als alternatief voor de eigen Hyperglide+-technologie. Die laatste vind je terug op alle moderne 12-speed mountainbike-, gravelbike- en racefietsgroepen. Dankzij specifiek vormgegeven cassette’s en kettingen verloopt het schakelen met Hyperglide+ nóg soepeler en sneller. Maar als schakelgroepen met Hyperglide+ zo goed zijn, waarom dan een ander systeem ernaast?

De Linkglide-technologie is in eerste instantie ontwikkeld als antwoord op de krachten die moderne middenmotoren op de aandrijflijn uitoefenen. Shimano’s Hyperglide+-systemen laten op e-bikes regelmatig een steekje vallen. Linkglide daarentegen is wél opgewassen tegen de hogere kettingspanning op een e-bike. Het systeem werkt tot maximaal elf versnellingen, mist de multishift-functionaliteit van de Hyperglide-systemen en heeft een geheel stalen cassette met bredere tanden die – en dat is feitelijk de crux – bovendien zodanig geprofileerd zijn, dat de ketting zich vrijwel zonder schokken van de ene naar de andere kans kan verplaatsen, zélfs als de motor er volle bak aan sleurt. Onze test van de Shimano XT Linkglide-groep was wat dat betreft niets minder dan een openbaring.

Linkglide werkt óók op spierfietsen

Terug naar de Cube Nuroad met 11-speed Cues-groep van Saskia. Op basis van de Linkglide-technologie heeft Shimano inmiddels een hele productfamilie opgebouwd. Je vindt Linkglide namelijk niet alleen op XT en Deore-niveau, maar eveneens in de 9-, 10- en 11-speed budgetgroepen die Shimano onder verzamelnaam Cues in de markt zet. En die Cues-groepen tref je niet alleen aan op e-bikes, maar tevens op spierfietsen als ‘onze’ Cube Nuroad HPA. Vreemd? Eigenlijk niet. Doordat de Cues-componenten in staat zijn de trapondersteuning van een krachtige elektromotor zonder haperen op te vangen, zijn ze bij uitstek ook geschikt voor fietsers die voor hun gravel- of mountainbike een probleemloos schakelsysteem zoeken.

Probleemloos én bovengemiddeld degelijk, want schakelgroepen met Linkglide gaan langer mee. Ik leg je onder het overzicht met prijzen en specificaties uit hoe dat kan.

De cassette is de basis

Shimano brengt z’n Cues groepen in verschillende uitvoeringen. Voor mountainbikes, voor gravelbikes en racefietsen, met cassettes voor negen-, tien- of elf-speed, met enkel of dubbel voorblad, met mechanische of hydraulische schijfremmen. Bij de door Saskia gereden Cube Nuroad HPA gaat het om de Cues U6000-groep met 11-speed-cassette, enkelvoudig 40-tands voorblad en hydraulische schijfremmen.

Maar wélke Cues-groep je ook neemt, de basis is altijd een Linkglide-cassette. Alhoewel die er tamelijk conventioneel uitziet, is het tegendeel waar. Zo zijn alle kransen van staal, óók de grotere. Dat drijft het gewicht op: dik zevenhonderd gram weegt de cassette. Het aantal kransen is slechts elf, dus eentje minder dan de twaalf die we tegenwoordig gewend zijn. Waarom ‘maar’ 11-speed bij Cues Linkglide? Simpel: door met elf versnellingen te werken, creëerde Shimano ruimte voor dikkere kransen. Dat maakt ze niet alleen steviger en slijtvaster, maar biedt tevens de mogelijkheid meer geprononceerde schakelhulpen aan te brengen.

Die schakelhulpen zijn bovendien zeer specifiek gepositioneerd. Beide kenmerken resulteren er niet alleen in dat de ketting zich nagenoeg uitsluitend bij zo’n schakelhulp van de ene naar de andere krans verplaatst, maar tevens dat de spanning op ketting gedurende het verloop van de schakelactie gelijkmatiger is. Hierdoor blijft het schokje in de ketting achterwege, dat je bij conventionele derailleursystemen met name bij het afschakelen naar een kleiner kransje soms kunt ervaren.

Maar de elf versnellingen van het Linkglide-systeem hebben nóg een voordeel: doordat de kleinste krans bij de Linkglide-cassette weer ‘gewoon’ 11-tands is, kan een generieke Shimano HG-body gebruikt worden. Er is dus géén specifieke Microspline-body nodig, zoals bij groepen met Shimano’s Hyperglide+. Ideaal dus voor een budgetbike als Saskia’s Cube Nuroad HPA.

Conventionele derailleur, versteller en ketting

Zo bijzonder de Linkglide-cassette bij nadere beschouwing is, zo ‘gewoon’ zijn de overige onderdelen van deze groep. Natuurlijk, als je een 11-speed Cues Linkglide-derailleur naast bijvoorbeeld een 12-speed Deore Hyperglide+ derailleur legt, dan zijn er zeker verschillen. Maar qua werking zijn beide derailleurs gelijk. Hetzelfde geldt voor de ketting. Alhoewel de 11-speed Cues Linkglide-ketting volgens Shimano specifiek is bedoeld voor dit systeem, geven de Japanners tegelijkertijd aan, dat iedere andere 11-speed Shimano-ketting eveneens werkt.

De Cues-versteller rechts op het stuur lijkt sterk op de verstellers uit de 105- en GRX 600-groepen, maar desondanks zijn ze niet identiek. Het binnenwerk van de Linkglide-versteller is niet alleen zodanig afgesteld dat deze niet meer dan elf kransen kan verwerken, maar ook zijn er beperkingen aangebracht in het aantal versnellingen dat je in één keer kunt schakelen: maximaal twee omhoog en slechts ééntje omlaag.

Hydraulisch remmen zonder fratsen

Slim: Shimano heeft bij de Cues-remmen adapters in de remklauw geïntegreerd. Geen gedoe meer met losse adapters. Dat betekent in het geval van de Cube Nuroad HPA dat de remklauwen direct op de vork en het frame bevestigd zijn. Easy does it! De remgrepen lijken sterk op de verstellers uit de 105- en GRX 800-groepen en zijn met zowel de handen bovenop de grepen als met de handen onderin de beugels goed te bedienen.

De remkracht en doseerbaarheid zijn ronduit goed – niet meer of minder dan bij de op die punten eveneens fijne Shimano 105- en GRX-remmen. Puntje van aandacht zijn de remschijven met de fraaie naam SM-RT54. Het staal van deze gestanste budgetrotors is niet echt hard en bovendien blijft er door de wat onregelmatige stansstructuur modder en vuil op het oppervlak de schijf achter, wat bij nat weer de remkracht reduceert en op de langere termijn voor versnelde slijtage zorgt. Hier loont een upgrade naar betere remschijven.

Shimano 11-speed Cues in de praktijk

Foutloos schakelen

Over het functioneren van 11-speed Shimano Cues met Linkglide kan ik kort zijn: dit schakelsysteem werkt feilloos. Wat je ook doet, de transmissie geeft geen krimp. Het schakelen verloopt soepel, trefzeker en zonder schokken. Wel duren de schakelacties wat langer dan bij een conventioneel derailleursysteem met Hyperglide+. Dat is een logisch gevolg van de strategie die Shimano gevolgd heeft om de schakelprestaties te optimaliseren; de ketting verplaatst zich namelijk uitsluitend op de door Shimano voorziene punten van de ene naar de andere krans.

Die relatieve traagheid lijkt mij eerlijk gezegd geen zwaarwegend nadeel. Want laten we wel zijn: wie een gravelbike koopt met een prijs van de 1.100 tot zo’n 1.750 euro – het segment waarin je veel Cues vindt – gaat er geen wedstrijden mee rijden. En als je lekker aan het toeren bent, zijn betrouwbaarheid en bedrijfszekerheid veel belangrijker dan pure schakelsnelheid.

Zoals ik bij de introductie hierboven al schreef, is het beperken van het aantal versnellingen dat je per schakelactie kunt op- en afschakelen een ander element van de strategie die Shimano gevolgd heeft om het schakelen zonder fouten te laten verlopen. Maximaal twee kransjes lichter, slechts eentje zwaarder. Voor wie van een Shimano GRX-groep met Hyperglide+ komt is dat wennen, want je kunt de ketting aan de voet van een steile klim niet in één beweging drie kransen omhoog duwen. Aan de andere kant: een paar keer extra klikken en de ketting belandt ook probleemloos op de juiste plek.

Lichte verzetten zijn niet héél licht

Met een 11/50-vertanding is het schakelbereik van de Cues-cassette 455 procent. Niet veel meer of minder dan bij een conventioneel 2×11-systeem, maar wel redelijk wat minder dan de 510 procent die een actuele 12-speed 10/51-cassette in petto heeft. Maar mits de lichte en zware versnellingen overeen komen met de behoefte van de berijder, kan een bereik van 455 procent in de praktijk prima voldoen.

En juist op dát punt laat 1×11 Cues steken vallen. Alhoewel een lichtste verzet van 50/40 voor wielrenners haast lachwekkend licht is, blijkt tijdens het maken van buitenlandse gravelbiketochten het tegendeel waar: het komt regelmatig voor dat het lichtste verzet te zwaar is. En het stomme is: je kunt géén kleiner voorblad monteren. Shimano biedt de keuze uit 40- of 42-tands. Onbegrijpelijk, want zoals ik al schetste zijn kopers van gravelbikes met Cues eerder relaxte toerders dan afgetrainde atleten. En ook die toerders willen graag boven komen zonder te hoeven afstappen. En de kans dat dat lukt is groter met een 38er of zelfs een 36er als voorblad. Waarmee je, zoals iedere mountainbiker kan beamen, óók nog makkelijk snelheden boven de dertig kilometer per uur kan bereiken.

Natuurlijk: wie een gravelbike à la de Cube Nuroad HPA met 11-speed Cues koopt om er lekker mee door Nederland te toeren, heeft natuurlijk genoeg aan 50/40 als lichtste verzet. Maar uitstapjes naar Zuid-Limburg en verder kunnen voor de minder getrainde gravelfieters helaas al snel een stevige uitdaging zijn. Collega Jeroen stipte het fenomeen al eerder aan: gravelbikes worden structureel overgeared en de Cube Nuroad HPA met 11-speed Cues is daarop geen uitzondering.

Langere levensduur?

Als onze test in 2024 van de Shimano XT Linkglide-groep ons iéts geleerd heeft, dan is het wel dat wat lang heel blijft op e-bikes, nóg langer meegaat op een spierfiets. Voor 11-speed Shimano Cues met Linkglide gaat dat eveneens op. Oké, over de exacte hoeveelheid kilometers die de Cues-groep de afgelopen maanden heeft gedraaid tasten we een beetje in het duister. Nadat Saskia de Cube Nuroad HPA drie weken heeft meegenomen naar de Duitsland en Oostenrijk, heeft ze de fiets ook nog regelmatig gebruikt voor tochten in Nederland. En ná Saskia heeft ook een aantal andere Velozinevrienden gebruik gemaakt van de Cube. We schatten de tot nu toe afgelegde afstand in op zo’n 2.500 kilometer. Die kilometers zijn de groep nog niet aan te zien. Cassette, ketting en voorblad zijn nog lang niet aan vervanging toe.

Beetje onbevredigend? Beetje wel. Gelukkig blijft de Cube Nuroad HPA voorlopig nog even op de redactie, met het voornemen de groep helemaal op te rijden. Zodra dat het geval is, zullen we dat hier melden. Maar ik waarschuw je alvast: gezien onze ervaring met XT Linkglide zou dat nog best wel een tijdje kunnen duren…

Conclusie

Shimano Cues met 1×11 versnellingen op een gravelbike? Ik ben er fan van. Deze groep met Linkgilde-schakeltechnologie verheft een goedkoop instapmodel als de door ons geteste Cube Nuroad HPA Pro naar een niveau dat de prijs van deze fiets ruimschoots overstijgt. Er is namelijk veel goed aan 11-speed Cues en weinig niet goed. Natuurlijk, als de weegschaal je leidraad is bij het kopen van een nieuwe gravelfiets zijn er lichtere alternatieven. En ook qua schakelsnelheid zijn de Shimano-groepen met Hyperglide+ superieur. Maar kijk je puur naar de functionaliteit, dan doet Shimano met 11-speed Cues de duurdere 11-speed gravelgroepen uit eigen huis keihard concurrentie aan. Sterker nog: als levensduur je primaire drijfveer is, dan kan 11-speed Cues wel eens een betere keus zijn dan z’n duurdere familieleden. Nu nog een crankset met kleinere voorbladen en deze groep is nagenoeg perfect.