Voorkom gedoe met de teek: Tips voor de biker tegen een tekenbeet

Zodra de temperatuur oploopt en het groen buiten ontploft, neemt het aantal teken in de natuur ook sterk toe. Het tekenseizoen is inmiddels begonnen en dat betekent dat je extra moet opletten. Een beet door een met de Borrelia bacterie besmette teek kan de ziekte van Lyme veroorzaken en daar genees je niet vanzelf van.

We geven je wat tips om een tekenbeet zo goed mogelijk te voorkomen.

Er zijn inmiddels overal genoeg campagnes te vinden, over wat je allemaal moet doen om te voorkomen dat je een tekenbeet oploopt. Veelal zijn dat campagnes gericht op (dwars) door de natuur struinende recreanten of boswerkers, met allemaal goedbedoelde adviezen die voor bikers of praktisch slecht uitvoerbaar zijn of vanwege andere redenen niet de voorkeur hebben.

Teek op nagel RIVM

Foto’s via RIVM

Vanuit het oogpunt van de biker komen we tot een aantal tips om het risico op een tekenbeet te reduceren tijdens een rit door het bos en hoé te handelen wanneer je toch een teek opgepikt hebt. Je weet immers nooit of een teek besmet is met de Borrelia bacterie die de ziekte van Lyme kan veroorzaken. Extra aandacht tijdens en ná je rit is dus beslist niet overbodig.

1. De tip der tips: voorkomen is beter dan genezen…

…is de algehele consensus. Maar rondfietsen in een hazmat suite is geen optie. Voor been- en armwarmers is het ook niet altijd weer, zo gezegd. Ze bieden ook géén garantie.

1.1 Vermijd hoge begroeiing

Het beste vermijd je simpelweg zo veel mogelijk hoog gras of andere hoge, dichte begroeiing. De teek komt namelijk niet uit de lucht vallen, maar komen op je lichaam terecht doordat je door hoog gras of lage struiken fietst. Zolang je op het pad blijft én dat pad dus goed genoeg gesnoeid is, is er doorgaans weinig aan de hand.

1.2 Leg kleding nooit op de grond

Leg je kleding bij bijvoorbeeld een pauze of bij het repareren van je band niet op de grond. Is dat onvermijdelijk, klop het dan flink uit voor je het weer aantrekt. In zekere zin gaat hetzelfde op voor je rugzak.

Uiteraard zijn voorgaande tips inkopertjes. En 100% zekerheid is er nooit. Ga daarom voorbereid op pad. De rest van de tips gaat hier verder op in.

2. Een tekenkaart: veilig een teek verwijderen

Vroeger werden tekentangen geadviseerd om een teek mee van de huid te verwijderen. Tegenwoordig bestaan er tekenkaarten in creditcard formaat, waarmee je echt eenvoudig de teek op de huid kunt verwijderen. In combinatie met regelmatig langs je benen en armen wrijven tijdens het fietsen en na afloop goed controleren, kun je aanwezige teken al in een vroeg stadium verwijderen. Daarmee voorkom je niet dat er een teek op je lichaam zit, maar wel dat ‘ie gaat bijten of zich al helemaal volgezogen heeft met jouw bloed. Zo’n kaart past gemakkelijk in het achterzakje van je shirt of in je (frame-, zadel-, stuur- of rug-)tas.

SafeCard Teken pas

3. Ontdek sneller een teek: scheer je benen!

Een teek herken je beter op een glad oppervlak. Als je het al niet deed ‘omdat het hoort’, dan heb je hier een extra reden om je partner te overtuigen dat je er toch aan moet geloven. Een teek die zich verstopt heeft op je harige benen, vind je stukken minder snel dan op geschoren benen.

4. Tekenradar & App

In analogie met de bekende site Buienradar kun je op de Tekenradar zien waar er meldingen zijn gedaan van een tekenbeet en wat de verwachting is. Tekenradar geeft ook aan wáár in elk geval melding gemaakt is van een tekenbeet waar Erythema migrans bij optrad. Dit is uitbreidende rode vlek of ring rond de plek van de tekenbeet en vaak het eerste signaal van de ziekte van Lyme.

Niet elke teek is besmet met de Borrelia bacterie die de ziekte van Lyme veroorzaakt, maar dat kun je simpelweg niet aan het beestje zien. Uiteraard is de radar minder wetenschappelijk dan de gegevens waarmee KNMI en consorten het weer voorspellen, maar het helpt in ieder geval om je er bewust van te zijn en om anderen te waarschuwen.

Het RIVM heeft daarnaast een app beschikbaar, waarmee je – ook zónder internet, in de buitenlucht dus – op kunt zoeken hoe teken er uit zien en wat je moet doen om een teek goed te verwijderen. De app ‘Tekenbeet’ is gratis te downloaden in de Google Play Store (Android telefoons) of iTunes (voor iPhone).

RIVM App teken radar

4.1 Meld de tekenbeet!

Teken worden niet waargenomen door satellieten; de Tekenradar werkt dus bij gratie van de meldingen van opgelopen tekenbeten. Meld dus ook jouw tekenbeet bij de Tekenradar en help dus mee om de verspreiding van de teken in beeld te krijgen.

5. Gebruik anti-teek spray

Verschillende organisatie adviseren om alles te behandelen met DEET, wat de teek afstoot. Alle blote huid kun je ermee behandelen, maar je kunt ook met DEET geïmpregneerde sokken kopen. DEET wordt echter niet geadviseerd voor kinderen onder de 13 en zwangere vrouwen.

Een DEET-alternatief om je te wapenen tegen de teek is Anti-teek spray van Care Plus, dezelfde fabrikant als van DEET. Volgens de fabrikant bevat deze spray alleen natuurlijke stoffen en is het werkende bestanddeel lemon-eucalyptus extract. Dit middel lijkt wat minder ‘slecht’ voor je huid en eigen gezondheid dan DEET, maar wij hebben geen volledige ingredientenlijst ervan gezien. Als jij hier specifiek ervaring mee hebt, laat het ons weten in de comments!

6. Controleer na de rit goed

Hoe goed je je ook voorbereidt, 100% zekerheid dat je een teek mee naar huis neemt heb je nooit. Neem daarom bij thuiskomst goed de tijd om jezelf na te lopen. Een teek kan zich overal vastbijten. Logische plekken zijn rond de enkels, maar plekken als de liezen, knieholtes, oksels, de bilspleet én achter de oren moet je zéker niet overslaan bij je controle. Gebruik een spiegel of vraag iemand om mee te kijken.

7. Controleer óók je fietskleding bij thuiskomst

Bij 60 graden of méér dood je teken. Maar fietskleding mag je in de regel maar op 30 of hooguit 40 graden wassen. Keer dus beslist je kleding een paar keer binnenste buiten en loop het goed na, voor en na de wasbeurt.

Teken worden niet gedood bij en wasbeurt op 30 of 40 graden

Controleer je kleding óók aan de binnenzijde goed. Teken overleven een wasbeurt van 30 of 40 graden namelijk gewoon.

8. Help je lokale trail-care ploeg

Zoals we bij de eerste tip al aangaven, komen teken op je lijf doordat je door hoog gras of lage struiken fietst. Een goed gesnoeid pad is dus veiliger; meld je aan bij je lokale trail-care ploeg en draag zelf bij aan teek-vrije singletracks!

Teek opgepikt en verwijderd? Blijf controleren!

Ontdek je een teek, verwijder hem op de juiste manier en maak een foto van de plek van de beet. Soms ontstaat er snel een kleine (donker) rode plek van een 2-3 mm; een reactie van de huidig simpelweg op de het vastgrijpen van de teek. Dat is nog geen reden voor paniek, maar hou de plek in de dagen ná verwijdering ook goed in de gaten. Wordt de plek groter, of ontstaat er een ring, neem dan direct contact op met de huisarts. En bij twijfel sowieso; je kan niet voorzicht genoeg zijn. De gevolgen van de ziekte van Lyme zijn erg groot.

Tot slot: let ook op in het buitenland

De kans dat je in het buitenland gaat fietsen is de komende periode misschien wat klein. Niettemin een extra waarschuwing: in Oost Europa, maar bijvoorbeeld ook in Oostenrijk en Scandinavië, zijn er ook teken die besmet zijn met tekenecefalitis / FSME. Dit kan leiden tot hersenontsteking en kan zelfs fataal zijn. Dit virus wordt overgedragen via een tekenbeet of door inname van (ongepasteuriseerde) melk. Voor deze variant zijn preventieve vaccinaties mogelijk via de plaatselijke GGD. Voor bijvoorbeeld Oostenrijk en Hongarije is een dergelijke vaccinatie (nog) niet verplicht, maar staat ie wel uitdrukkelijk bij de adviezen!

Geplaatst in Specials en getagd met , , , , .
guest
2 Comments
oudste
nieuwste populairste
Inline Feedbacks
View all comments
vliegende ton
vliegende ton
1 jaar geleden

Thanks voor de adviezen, vooral Hongarije en Oostenrijk wist ik niet

Eric
Admin
Eric
1 jaar geleden
Reply to  vliegende ton

FSME komt in een groot deel van centraal- oost-Europa voor, verder naar het oosten en in Scandinavië ook. Een vaccinatie is vrij makkelijk geregeld en kost (meen ik) iets van 210,- voor de benodigde 3 prikken.