Specialized Epic Pro duurtest

Zelfdenkend XC raggen

kDRRlnggg… het zal me altijd bijblijven van mijn eerste rit op een Specialized Epic, tig jaar geleden: die trilling die door het zadel tot me kwam als de zelfdenkende Brain-demper zich opende. Alsof hij tijdens het openen zelf nog even twijfelde over zijn beslissing. In elke generatie Epic daarna werd die overgang subtieler, maar was nog altijd voelbaar.

Dat gevoel van support onder je, dat met een voelbare overgang overgaat in vering, is uniek en hoort bij de Epic. Je kan’m met je kont al herkennen, zou je kunnen zeggen.

Inmiddels is het 2018 en staat de nieuwste versie in de winkel. Is ‘ie nog steeds met de kont te herkennen?

Begin november ontvang ik zo’n 2018-nieuwe-generatie-Epic. Volgens de marketeers uiteraard nóg weer een stuk fijngevoeliger dan de vorige generatie. Ik ben dan ook benieuwd of hij nog als Epic herkenbaar is en ga er een flinke periode mee op pad.

Qua framelijnen zit het alvast wel snor: het ziet er zeker niet niét als een Epic uit.

Dick Schwaab zei het al: Je bent je brein.

Om die vergelijking goed te kunnen maken, reed ik óók nog enkele keren op een Epic uit 2017. Ook op die fiets opende de demper zich voelbaar, en bevestigde hij min of meer mijn herinnering van de eerste generatie. Zij het deze keer met een gevoel dat ik het beste kan benaderen met een gefluisterd “plèk”. Duidelijk voelbaar, maar zolang de Brain niet hélemaal dicht stond niet storend.

Voor de allernieuwste Epic trok Specialized de trukendoos helemaal open om hem nóg soepeler te maken. En om met de deur in huis te vallen: dat is gelukt. Stap van de oude op de nieuwe over en je voelt meteen dat de “plèk” een “plòk” is geworden. Nog steeds voelbaar, maar duidelijk minder scherp en subtieler dan op de oude. In alle standen. Het gevoel dat de Brain geeft zolang hij dicht is, is gebleven: een duidelijke support van onderen, bijna als bij een hardtail. Dus ja, het is zéker nog steeds een Epic. Maar dan nóg een stukkie beter!

4 klikjes, 5 standen. Dit is standje midden.

Ook de verstelling van de Brain is verbeterd. De verstelknop werkt prettiger en heeft 5 duidelijk te onderscheiden standen. De sterkte van de “plòk” neemt af naarmate je hem verder open zet. In de lichtste stand is hij zelfs bijna afwezig, dan wordt de achtervering echter wel direct gevoeliger voor trapbewegingen.

 

…ik kan me concentreren op sturen en pijn lijden. Gas d’r op, rammen.

 

Aan de andere uiteinde van het instelgebied wordt de vering me toch wat te ongevoelig. Ik eindig dan ook op de middenstand. De achterkant reageert dan nauwelijks op trapinvloeden en dat voelt heerlijk efficiënt. Het is zeker niet de comfortabelste 100 mm fully die je kan bedenken: je voelt nog steeds dat hij de allerkleinste oneffenheden negeert. De vering gaat echter netjes open zodra het nét iets meer is dan dat.

Eénmaal ingesteld doet hij voorspelbaar zijn werk en hoef jij er niet meer over na te denken. Zeker op een op XC-ragbak vind ik dat prettig: ik kan me concentreren op sturen en pijn lijden. Gas d’r op, rammen. Dat is ook écht waar de fiets toe uitnodigt. De “plòk” voel je overigens vooral op de eerste hobbel op een vlak pad, verder eigenlijk niet. Het enige vreemde wat ik merk is bij een serie snel opvolgende hobbels, zoals een worteltapijtje bergaf. Dan lijkt er soms een trilling door de fiets te gaan, alsof de Brain het niet helemaal kan volgen. Voor de wegligging heeft het overigens geen merkbare gevolgen.

Rammen maar. aldus

Autosag: gimmick?

Het instellen van de luchtdruk in de demper doet de Autosag-knop voor je. Eerlijk gezegd vond ik dat altijd maar een gimmick. Ik vond het zelfs een beetje vreemd overkomen richting de kopers van de duurdere modellen. Zijn er echt mensen die €5.000+ uitgeven aan een fiets, maar niet zelf hun vering kunnen afstellen? Dat terzijde: Autosag werkt zoals beloofd, als je de aanwijzing op de demper volgt. Pomp de demper op tot 300 PSI, stap op de fiets, druk de knop in, druk de vering daarna eens goed in om de luchtkamers met elkaar in balans te brengen en klaar. Het resultaat is consequent de 10% sag die Specialized voorschrijft. 10% is echter wel een erg lage waarde, en niet direct naar mijn persoonlijke smaak. Sterker nog: je kunt je afvragen of een fiets op 10% sag überhaupt een Brain nodig heeft? De vering is dan namelijk al zó straf dat het verlies door wippen sowieso nihil is, zou je zeggen.

Ik druk daarom de knop na het balanceren stiekem nóg een keertje in, waarmee ik een sag bereik van circa 20%. Dat voelt voor mij voor een XC-fiets als een gezondere waarde. Het stelt me in staat om zoveel mogelijk door te kunnen trappen op hobbelige stukken, terwijl de fiets de ondergrond voor me uitvlakt. Terwijl op gladdere stukken de Brain zijn dankbare werk doet en de fiets superstrak aanvoelt.

De keerzijde van die medaille is dat de demper dan wel snel véél veerweg vrijgeeft. Ik denk in die context daarom dat agressievere rijders die iets meer sag wensen, zouden kunnen profiteren van een volume spacer om té hard doorslaan te voorkomen. Specialized meldt echter dat daar geen vraag naar is en ze dus niet verkrijgbaar zijn. Wel kunnen zwaardere of extremere rijders een aangepaste “S-tune” krijgen van het dempingscircuit.

Daarnaast vind ik het lastig om de rebounddemping precies goed te krijgen: hij is of net té straf of net té soepel: een klikje ertussen is er niet. Mogelijk zijn vanwege de diameter van de demper sommige dempingsonderdelen wat kleiner dan normaal, en beïnvloedt dat de instelgevoeligheid?

De demper is duidelijk dunner dan een standaarddemper. Hij heeft voor een fiets met 100 mm veerweg wel een fikse slag van 50 mm, zodat de benodigde luchtdruk in de demper niet te hoog wordt.

RockShox SID met Brain

De SID Brain vork ging ongewijzigd 2018 in. Hij voelt totaal anders dan de achterdemper: Geen plòk te bekennen! Ook niet als je staand fietst: Waar je bij een oude Fox Terralogic duidelijk een drempeltje voelt als je hem door de automatische lockout drukt, merk je dit hier niet: het is een vloeiender overgang. Let wel op: als je de Brain ver dicht draait, is hij lekker star tijdens het klimmen, maar echt té straf als je in het zadel zit. Hij zal dan niet altijd openen wanneer je het wél verwacht. Je doet er goed dus aan om de vork-Brain wat verder te openen. Staand veert hij dan zo’n 15 mm in en uit. Dat is even wennen als je een harde lockout verwacht, maar ik vond het uiteindelijk best oké. Ook hier geldt: je hoeft niet continue zelf te frunniken met een lockout hendel. Wederom: Stampen maar dus… In de vork passen overigens, zoals in elke SID, wél volume spacers.

Functioneel minimalisme: een Brain in plaats van een handmatige lockout, een tooltje onder je bidonhouder in plaats van een quick release.

Racen? Spass machen!

Goed, de 2018 vering is dus goed geschikt voor het gebruiksdoel van de fiets en verbeterd ten opzichte van de vorige generatie. De grootste verbetering voor 2018 is echter iets anders, namelijk de pretfactor. Dat komt door de geometrie. De 2017 Epic had een lange stuurpen en een steile voorvork. Het gaf een wat nerveus stuurkarakter. Sprongetjes maken met de fiets was een beetje oppassen: de neus wilde graag duiken. Niet direct een speelse pretfiets dus. Nu was dat ook nooit de bedoeling, maar het is dus wel het punt waarop de 2018 zich onderscheidt van zijn voorganger. Hij is namelijk – verrassing! – langer en flauwer. Dit als reactie op de steeds lompere XC-parcoursen.

In combinatie met een vork met weinig sprong (en daarmee een grotere naloop) geeft je dat bergaf meer zekerheid en controle. Hij is iets minder nerveus, springen is leuker en je kan je gewicht makkelijker richting het achterwiel verplaatsen. Ik heb met deze fiets een aantal steile passages met drops gereden die ik met de vorige generatie wellicht niet zo snel had aangedurfd. Zelfs niet als daar, net als in de testfietst, een dropper in zou zitten. Daarover gesproken: Jij.Bent.Niet.Sam.Gaze. Dus vergeet dat lutele meergewicht en monteer gewoon zo’n ding. Ook op deze fiets ga je plezier van een dropper krijgen, zelfs al op de Utrechtse Heuvelrug en al helemaal tijdens die technische XC race in de Ardennen.

Want vergis je niet: Het is en blijft een rasechte XC-fiets, ook met een dropper wordt het geen “short travel trail bike”. Het karakter van de vering toont dat al aan. Je ziet het ook aan de geometrie en de zithouding.

De lange diepe XC-zit volgens mijn Retül-meting leek in eerste instantie wat extreem, op de langere termijn vond ik het echter voor deze fiets een prima houding. Mijn positie ten opzichte van het bracket is goed om vermogen te kunnen leveren, en bij staand aanzetten en staand klimmen kan ik mijn lichaam goed naar voren brengen. Zittend bergop merk ik door de lange voorkant wel dat ik bewuster mijn massa naar voren moet verplaatsen om druk te houden op het voorwiel. In snelle bochten, ten slotte, is de gewichtsverdeling voor-achter spot on. Ik zak iets door mijn armen en het voorwiel blijft grip houden. Bijtrappen in de bocht, béétje tegendruk met de achterrem en ik houd snelheid. Dat doet de Epic erg goed!

Ietsje met het bovenlichaam naar beneden…

Tot slot: ik reed de fiets met een naar moderne maatstaven lange 90 mm stuurpen. De reach van de Epic is fors. Voor iets meer speelsheid is een 70 of 80 mm pen te overwegen, zonder dat de zithouding direct té kort wordt om vermogen te leveren.

Overige gedachtes

Op de 2017 Epic had ik ruzie met Specialized’ eigen Fast Track voorband. Met zijn haast homeopatische noppen brak ‘ie geregeld uit. Waarom zou je zo’n band willen? Licht rollen? Lekker belangrijk als je tijd verliest in de bochten! Specialized monteerde voor mij 2,3″ Ground Controls. Die bleken prima te rollen, hebben zijdelingse grip, reageren voorspelbaar en schrikken niet van een beetje modder (of zelfs sneeuw). Uiteraard is het afhankelijk van je skills en het terrein, maar ik durf te beweren dat de Ground Control voor 80% van de kopers een betere band is dan de Fast Track. Zeker als je de technische capaciteiten van de Epic wilt benutten.
  • Remmen: de SRAM Level remmen goed. Ik had in het begin wel veel problemen: Sterk aanlopen en krijsen, vooral bij nattigheid. Schoonmaken en nieuwe blokken losten dit grotendeels op. De voorrem houdt wel variërend drukpunt en ze lopen gevoelsmatig wat sneller aan dan een bijvoorbeeld een setje Shimano XT’s. Als ik de fiets zou kopen, zou ik ze voor aflevering vervangen.
  • Grips: ik kon er geen vriendjes mee worden: ze zijn keihard. Een setje siliconengrips is echter zo gekocht.

2,3″ banden, relatief smalle 22 mm velgen, en toch niet veel ruimte over… Ook dit toont aan: dit is een XC-bak.

Een hele winter lang…

Met de eerste rit begin november begon gelijk het natte seizoen. Ik heb de fiets vijf maanden lang door weer en wind gejaagd en daarbij niet voorzichtig aan gedaan. Toertochten, vaste routes en technischer paden rond de Veluwe en rondom Vaals. Dit in combinatie met modder, sneeuw, ijs (en soms zelfs dubieuze mixen van die drie ingrediënten). Goed schoonmaken achteraf was genoeg om alles goed operationeel te houden. Er zit ondertussen wel een kraakje in het balhoofdstel dat ik er nog niet uit heb gekregen, en vooral de vork is duidelijk aan een onderhoudsbeurt toe: na een rit met een aantal harde impacts én een sneeuwmodderrit vlak daarna, ontdekte ik in de laatste week wat oliesporen rondom de linker vorkpoot. Zonder verlies van functie, overigens.

Een dropper is óók fijn op een glibberig NK-parcours…

 

Conclusies

Ik moet eerst even eerlijk zeggen dat het lang geleden was dat ik langere tijd op een XC-fully reed: ik bezit er zelf géén. Ik was dan ook bijna vergeten hoe lekker XC-fietsen kunnen rijden op de parcoursen waarvoor ze gebouwd zijn. Dat kleurt mijn mening misschien een beetje.

Los daarvan is het duidelijk dat de Epic goed doet wat hij moet doen: Excelleren op XC-terrein. De vering en zithouding zijn daarvoor geoptimaliseerd: Snelheid maken én houden gaat makkelijk, zowel op het vlakke als bergop. Laat maar komen dat startnummer!

Wil je het wat ruiger, dan zul je wellicht merken dat je – eventueel met een iets aangepaste zit – ook veel plezier kan hebben bergaf, maar dat het karakter van de veringen de limiterende factor wordt. Daaruit volgt ook mijn tips aan de Specialized constructeurs: ontwerp luchtspacers voor de achterdemper voor rijders die daar behoefte aan hebben en onderzoek welke 2018-verbeteringen in de Brain demper overgeheveld kunnen worden naar de Brain voorvork om deze nog wat fijngevoeliger te maken. Combineer dit alles eventueel met een uitvoeringsvariant met een dropper en wat ruigere banden, en je hebt een hele leuke en capabele fiets!

Oh ja; Als Specialized de testfiets had vergeten terug te halen, dan had dat ik dat helemaal niet erg gevonden! Zou ik zelf een Epic kopen, dan werd dat misschien eerder de Expert. Die is €1.700 goedkoper dan de Pro en wat minder chique afgemonteerd. Functioneel is hij nagenoeg hetzelfde: hetzelfde frame, dezelfde vork, dezelfde carbonvelgen, én een GX Eagle groep.

Het Horst Link draaipunt – sinds het begin een verkoopargument op elke Specialized fully – blijkt na het vervallen van het patent niet meer nodig op de Epic… Marketing terzijde: ik heb ‘m geen moment gemist, en de nieuwe constructie bespaart een bak gewicht.
Specialized Epic Pro 2018 - Specificaties, geometrie en prijzen

Frame

Frame Specialized FACT 11m, vol carbon, threaded BB, 12×148 mm inbouw, interne kabelgeleiding, 100 mm veerweg
Achterdemper Rockshox Brain
Adviesverkoopprijs €6.699,- exclusief dropper
garantie en onderhoud 5 jaren garantie op Brain-demper en Brain-vork, Voorwaarde: elk jaar (Of 150 uur) een grote servicebeurt bij Specialized in ‘s Heerenberg. Daarop zit 1 jaar garantie.
De luchtdemper vereist iedere 50 uur een servicebeurt bij de dealer.

Onderdelen

Vork Rockshox SID Brain, 100 mm veerweg, 15×110 mm, 42 mm offset
Achterderailleur SRAM X01 Eagle
Shifter SRAM X01 Eagle
Crankset Truvativ Stylo carbon, Boost 175 mm met 32 t tandwiel
Bottom bracket SRAM GXP
Cassette SRAM 1295 Eagle, 12-speed, 10-50t
Ketting SRAM X01 Eagle
Remmen SRAM Level TLM
Remschijven SRAM 180/160
Velgen Roval Control Carbon, 22mm intwendig, tubeless-ready
Spaken DT Swiss Revolution
Naven voor/achter Roval Alloy / DT Swiss 350, Star Ratchet, 36t engagement
Banden voor/achter Testfiets: Specialized Ground Control GRID 2.3

Standaard: Specialized Fast Trak GRIPTON tubeless 29 x 2.3″ / 2.1″

Stuur Specialized Mini-rise, 7050 alloy, 8° backsweep, 6° upsweep, 10 mm rise, 720 mm breedte, 31.8mm klem
Stuurpen Specialized XC, 3D-forged alloy, 4-bolt, 6-degree rise. Testfiets: 90 mm. Standaard: 100 mm
Grips Specialized Sip Grip, half-waffle,  XL dikte
Zadel Specialized Body Geometry Phenom Expert, titanium rails, carbon fiber schaal, 143 mm
Zadelpen Testfiets: Specialized Command IRcc 30.9, 125 mm drop.

Standaard:  Specialized, alloy, 30.9 mm, 21 mm offset

Zadelpenklem Specialized 34,9 mm
Pedalen niet meegeleverd

Geometrie

vz_geometry_transparent_v2
Framemaat XL
Zitbuislengte ST 52,0 cm Offset O 4,2 cm
Bovenbuis TT 64,9 cm Trail T 9,4 cm
Reach R 47,5 cm Balhoofdlengte HT 14,0 cm
Stack S 63,0 cm BB hoogte BBH 33,2 cm
Zitbuishoek STA 74,75 °<%2
Framemaat XL
Zitbuislengte ST 52,0 cm
Bovenbuis TT 64,9 cm
Reach R 47,5 cm
Stack S 63,0 cm
Zitbuishoek STA 74,75 °
Offset O 4,2 cm
Trail T 9,4
Balhoofdlengte HT 14,0 cm
BB hoogte BBH 33,2
Liggende vork CS 43,8 cm

 

Website fabrikant: www.specialized.com

Tekst: Lars Vogelenzang

Foto’s: Coen de Jongh, Ruben Singel

Posted in Reviews and tagged , , , , , , , , , , .