Specialized Crux 5 schudt cyclocrossgenen van zich af en wordt volbloed gravelracer

Specialized vernieuwt z’n Crux grondig. De fiets die ooit begon als cyclocrosser en tot en met de vorige versie – de Crux 4 – nog een dubbelrol als crosser én gravelracer vervulde, is nu een volbloed gravelracer met aero-insteek. Met ruimte voor banden tot 55 millimeter breed zet Specialized de Crux 5 wél neer als een meer allround gravelracer dan menig aero-gravelracer. Niettemin claimt het merk dat deze versie bij 45 kilometer per uur 15,2 watt efficiënter is dan z’n voorganger. De Crux 5 is er als S-Works-uitvoering met een frame van 789 gram voor een tranentrekkende 13.999 euro. De opstapper, de Crux 5 Sport, staat vanaf 3.999 euro in de showroom.

Specialized Crux 5: volbloed gravelracer

Tot en met de derde generatie was Specializeds Crux een cyclocrosser. Vanaf generatie vier dubbelde de Crux als crosser én lichtgewicht gravelracer naast de breder gepositioneerde Diverge (hier getest). Een bijzondere combinatie, maar het afscheid van de crossgenen mag geen verrassing heten. Cyclocross is de amoebe van de fietsindustrie en in een markt waarin de verkopen over de volle breedte stagneren, is het logisch dat een merk zich concentreert op wat wél verkoopt. En het kan je niet ontgaan zijn dat gravel de kurk is waar zowat de hele industrie op drijft.

Met de introductie van de Crux 5 verdwijnt die gespleten persoonlijkheid. Cyclocrossers die treuren omdat er weer een crossoptie uit de schappen verdwijnt, kunnen overigens nog terecht bij de aluminium Crux DSW, die nog volop de genen van de Crux 3 en 4 behoudt.

Meer aero: Crux 5 = Crux 4 + Tarmac

Uiteraard wordt bij de lancering van de Crux 5 volop de koppeling gemaakt met het Unbound-gravelracefestijn dat deze dagen plaatsvindt in en vooral rond Emporia in het Amerikaanse Kansas. Dergelijke wedstrijden zijn steevast dé podia om nieuwe gravelracers te presenteren, waarbij de voorbije jaren telkens dezelfde twee trends zichtbaar zijn: aerodynamica en brede banden. De Specialized-gravelracer Crux 5 is daarop allerminst een uitzondering.

Zo is de Crux 5 duidelijk aerodynamisch geoptimaliseerd. Het nieuwe frame kun je zien als een kruising tussen de Crux 4 en de racefiets Tarmac. Vrijwel alle buisvormen zijn aangepast, waarbij de veelal zuiver ronde buizen van de Crux 4 zijn getransformeerd naar aero-profielen die sterk doen denken aan de vormen van de Tarmac. De ronde zadelpen is eveneens ingeruild voor een afgeplat aero-exemplaar zoals bij de Tarmac. Specialized claimt een winst van 15,2 watt bij 45 kilometer per uur. Een aanzienlijke winst, maar ja… dan moet je dus wel eerst die 45 kilometer per uur weten aan te tikken…

Interessant is vooral hoe die winst is opgebouwd. Ongeveer de helft komt van het frame, de vork en de zadelpen. De rest komt van de nieuwe Roval Terra Aero-wielen en het geïntegreerde Terra-cockpit. Oftewel: als je nog de Crux 4 hebt, kun je nog behoorlijk wat winnen door ‘simpelweg’ de wielen en het cockpit te vervangen.

Toch allround

Tegelijkertijd spreekt Specialized uit dat er méér is dan louter aero-optimalisatie. De Crux 5 heeft misschien z’n cyclocrossgenen volledig afgeschud, de nieuwe gravelracer is bewust meer allround gemaakt dan menig aero-gravelracer. Ze hebben zich dus niet blindgestaard op aero boven alles. Specialized geeft te kennen dat uitvoerig onderzoek aantoont dat aero zeker essentieel is voor gravelracen, maar dat door de lagere snelheid en ruwe ondergrond pure snelheid niet voldoende is. Dat is natuurlijk een open deur; er is niet voor niets een sterke trend naar bredere banden. En precies om die reden heeft de Crux 5 beduidend meer ruimte voor bredere banden. Voorheen was 47 millimeter het maximum, nu kun je tot 55 millimeter gaan.

Framedetails

Een consequentie van de extra ruimte voor banden is dat de Crux 5 uitsluitend geschikt is voor 1x-aandrijvingen, dus zonder voorderailleur. Daarbij biedt het frame ruimte aan kettingbladen met maximaal 52 tanden. Achteraan is er uiteraard een UDH-derailleurmontage waarmee alle courante achterderailleurs gemonteerd kunnen worden. Ook mechanisch schakelen behoort tot de opties. De Crux 5 is verder spaarzaam voorzien van montagepunten. Er zijn meerdere posities voor bidons in de voordriehoek van het frame en onderop de onderbuis. Verder is er bovenop de bovenbuis nog plek voor een bovenbuistas. Kofferbakje in de onderbuis, montagepunten voor dragers of spatborden? Niet bij deze Crux.

Specialized brengt twee versies van het Crux 5-frame, met uiteraard bovenaan het programma het S-Works-frame van Fact 12r-carbon. Met een gewicht van 789 gram in de maat 56 is de Crux 5 daarmee 64 gram zwaarder dan z’n voorganger. Maar ‘zwaarder’ is bij dat soort waarden nogal betrekkelijk. De overige modellen gebruiken de Fact 10r-carbonsamenstelling en komen uit op 897 gram in de maat 56. Complete fietsen zijn door de bank genomen toch lichter geworden dankzij de nieuwe wielen en het geïntegreerde cockpit, waarbij de gewichten van de complete fietsen variëren van zo’n 6,9 kilo voor de S-Works-versie tot zo’n 8,9 kilo voor de instappers. Elke framemaat van 49 tot 61 centimeter krijgt overigens een eigen carbon-layup, zodat de rijeigenschappen over het hele maatbereik consistent blijven, zo claimt Specialized.

Geometrie

De geometrie is niet drastisch op de schop gegaan. Dat wat er veranderd is, is vooral gedaan om op snelheid meer vertrouwen te geven. Zo ligt de trapas 6 millimeter lager ten opzichte van de wielassen, wat mede kan vanwege de dikkere banden. De balhoofdbuishoek is een halve graad flauwer (op maat 56 ging deze van 72 naar 71,5 graden) en de zitbuishoek is een halve graad steiler over de hele maatreeks. De reach blijft op de kleinere maten (49, 52 en 54) gelijk, maar groeit vanaf maat 56 met 3 tot 10 millimeter. Knap detail: ondanks de ruimte voor 55 millimeter rubber wist Specialized de achtervork zonder rare framevormen op een betrekkelijk korte 425 millimeter te houden.

Maat	49	52	54	56	58	61
Balhoofdbuishoek (°)	n.t.b.	n.t.b.	n.t.b.	71,5	n.t.b.	n.t.b.
Zitbuishoek (°)	n.t.b.	n.t.b.	n.t.b.	n.t.b.	n.t.b.	n.t.b.
Stack (mm)	n.t.b.	n.t.b.	n.t.b.	n.t.b.	n.t.b.	n.t.b.
Reach (mm)	375	382	388	400	n.t.b.	n.t.b.
Liggende achtervork (mm)	425	425	425	425	425	425
Trapas drop (mm)	n.t.b.	n.t.b.	78	n.t.b.	n.t.b.	n.t.b.
Wielbasis (mm)	n.t.b.	n.t.b.	1026	n.t.b.	n.t.b.	n.t.b.
Vorkoffset (mm)	50	50	50	50	50	50

Modellen en prijzen

De Crux 5 komt in vijf complete uitvoeringen plus een losse frameset. Bovenaan staat de S-Works met Fact 12r-frame; daaronder volgen de modellen op het Fact 10r-frame. Nieuw is de S-Level-uitvoering, die de plek inneemt van wat voorheen het Pro-model zou zijn: een 10r-frame, maar met een afmontage die tegen S-Works-niveau aanleunt.

S-Works Crux 5 AXS: Fact 12r-frame (789 g), Sram Red XPLR AXS, Roval Terra Aero CLX-wielen, geïntegreerd Roval Terra-cockpit. Circa 7,1 kg. € 13.999
Crux 5 S-Level: Fact 10r-frame, Sram Red XPLR AXS, Roval Terra CL-wielen, geïntegreerd Roval Terra-cockpit. Circa 7,7 kg. € 10.499
Crux 5 Expert AXS: Fact 10r-frame, Sram Force XPLR AXS, Roval Terra C III-wielen, tweedelig Roval Terra-stuur met Rapide-stuurpen. Circa 8,2 kg. € 6.999
Crux 5 Comp: Fact 10r-frame, Sram Rival XPLR AXS, DT Swiss G-500-wielen, aluminium stuur met Rapide-stuurpen. Circa 8,9 kg. € 4.499
Crux 5 Sport: Fact 10r-frame, Shimano GRX 800 (mechanisch), DT Swiss G-500-wielen, aluminium stuur met Rapide-stuurpen. Circa 8,9 kg. € 3.999
S-Works frameset: Fact 12r-frame (789 g) plus vork. € 5.799