Test | SPD-pedalen van Wolf Tooth: CTRL voor trails, ALT voor crosscountry en DEL voor gravel

Tekst en foto’s: Arjan Kruik

Is Amerikaans klikken beter dan Japans?

De term SPD is zoiets als Airfryer, Asperine of Post-it: merknamen die zo ingeburgerd zijn geraakt, dat ze niet langer meer verwijzen naar een specifiek merk, maar naar een complete productcategorie. Bij de naam spd als synoniem voor een klikpedaal ligt dat misschien nog wel meer voor de hand dan bij de drie genoemde voorbeelden. Je moet namelijk maar nèt weten dat SPD een afkorting is die staat voor Shimano Pedaling Dynamics. Oftewel: het klikmechanisme zoals je dat op veruit de meeste klikpedalen vindt, is een uitvinding van Shimano. Het eerste Japanse klikpedaal verscheen in 1990 op de markt en veroorzaakte toen niet minder dan een revolutie: eindelijk een pedaal waarmee een vaste verbinding met de schoen werd gerealiseerd, maar dat eveneens probleemloos losgeklikt kon worden

Inmiddels zijn we ruim drieënhalf decennium verder, is het patent van Shimano op hun spd-mechanisme verlopen en liggende shops vol met klonen. Een van de nieuwste is van het Amerikaanse Wolf Tooth. Of beter: nieuwsten, want het zijn er drie. De CTRL voor trailbikes, de ALT voor crosscountrybikes en de DEL voor gravelbikes. Wolf Tooth staat bekend om z’n doorgaans fraaie freeswerk en de nieuwe klikpedalen doen die reputatie eer aan. De aluminium platformen en roestvast stalen assen maakt Wolf Tooth in eigen huis, het spd-mechanisme wordt door een externe partij vervaardigd. De assemblage van alle onderdelen vindt ook in de eigen fabriek plaats.

Als het gaat om de lagering neemt Wolf Tooth geen enkel risico. Onder het centrale deel van het platform bevinden zich op de roestvaststalen as maar liefst drie gesloten industrielagers. Ter vergelijking: de meeste andere fabrikanten houden het op die plek bij één, hooguit twee lagers. Aan de binnenkant, net achter de rubber afdichting, bevindt zich een kunsstof glijlager. Alle pedalen worden inclusief pedaalplaatjes geleverd, plus een paar dunne vulplaatjes om de passing op verschillende soorten spd-schoenen te kunnen waarborgen.

Het verschil: contactoppervlak

Toen we vorige zomer een uitgebreide test deden met verschillende soorten spd-pedalen van Shimano, liepen we er wederom tegenaan: de imposante kooiconstructies op sommige van die pedalen leveren nauwelijks tot geen ondersteuning van de schoen op. Wat wél helpt bij het stabiliseren van de schoen is het contactoppervlak aan weerszijden van het klikmechanisme. Naast dat mechanisme zelf, is dát namelijk de plek waar de schoenzool contact maakt met het pedaal. De pedalen die in die test de meest solide verbinding tussen pedaal en schoen boden, waren het gravelpedaal ES600 en het XT-trailpedaal. Beide niet toevallig de pedalen in die test met het grootste contactoppervlak.

Bij de nieuwe Wolf Tooth-pedalen is het optimaliseren van het contactoppervlak tussen pedaalplatform en schoenzool een van de primaire uitgangspunten in het ontwikkelproces geweest. Zelfs het klikpedaal met het kleinste contactoppervlak, de ALT, heeft nog altijd meer in huis dan de meeste concurrenten. En dat merk je in de praktijk; de verbinding tussen de schoen en het pedaal is bij alle drie de Wolf Tooth-pedalen bovengemiddeld solide. Het gekke is, het geheel voelt heel erg natuurlijk en gewoon aan. Je merkt eigenlijk pas hoé goed de Wolf Tooth-pedalen de schoen en daarmee dus de voet ondersteunen als je weer teruggaat naar een pedaal van een ander merk. Zeker de lichtgewicht varianten met nauwelijks tot geen platform voelen dan onaangenaam wiebelig en indirect aan.

Ik kom er later nog op terug, maar om de sceptici gerust te stellen geef ik je nu al mee dat het losklikken geen enkele hinder ondervindt van die bovengemiddeld vaste schoen-pedaalverbinding. Je haalt je voet net zo makkelijk van de CTRL, ALT en DEL af als van de originele spd-pedalen van Shimano.

Ook onderscheidend: verstelbare Q-factor

Een andere opvallend kenmerk van de Wolf Tooth-pedalen is de verstelbare Q-factor. Natuurlijk, er zijn meer klikpedalen die verschillende Q-factors hebben. Zo reed collega Remco nog niet zolang geleden met de 511-pedalen van SQlab (test hier). Echter, moet je bij de pedalen van SQlab al bij de aanschaf bepalen voor welke Q-factor je gaat, bij Wolf Tooth kan je dat áchteraf bepalen en bovendien zónder extra onderdelen aan te hoeven schaffen. Om dat voor elkaar te krijgen heeft Wolf Tooth een slimme constructie bedacht, met twee aluminium vulringetjes van vier millimeter breed die je naar keuze beide links, beide rechts of aan weerszijden van de drie lagers plaatst. Zo is de Q-factor af te stellen op 51, 55 en 59 millimeter.

En als dat niet nauwkeurig genoeg is: Wolf Tooth biedt tevens vulringetjes aan van twee millimeter breed, zodat ook een Q-factor van 53 of 57 millimeter tot de mogelijkheden behoort. Deze twee-millimeter-ringetjes moet je wel achteraf los kopen. Af fabriek komen de Wolf Tooth-pedalen in de middelste stand, dus met een Q-factor van 55 millimeter. Niet voor niets is dat ook de waarde die de meeste andere fabrikanten van klikpedalen aanhouden.

Recht op reparatie

Kenmerkend voor Wolf Tooth is het “right to repair“. Ook bij de nieuwe klikpedalen is deze mission statement van kracht; álle onderdelen van de CTRL, ALT en DEL zijn los leverbaar. En om ze te vervangen heb je, op een tooltje voor de glijlagers na, géén speciaal gereedschap nodig. Een lovenswaardig uitgangspunt, dit het recht op reparatie, maar wel een beetje een sigaar uit eigen doos. Immers, het op voorraad houden van reserveonderdelen is kostbaar en dat zie je – zonder de kwaliteit van de pedalen op zich te willen bagatelliseren – toch wel terug in de prijs; een paar klikpedalen van Wolf Tooth kost 245 euro! En heb je bijvoorbeeld een nieuwe body nodig, dan mag je zestig euro aftikken. Best een hoop. Ter vergelijking: voor de prijs van een paar Wolf Tooth-pedalen koop je twee paar Shimano XTR-pedalen. Of drie paar XT’s. En die zijn toch ook niet slecht.

Maar los van de prijs; klikpedalen van Wolf Tooth hebben in theorie het eeuwige leven. Of toch niet? Hier dringt het klassieke vraagstuk rond het ‘Schip van Theseus’ zich op. Want net als bij het oorlogsschip van deze antieke Griekse held, kan je je ook bij de pedalen van Wolf Tooth afvragen, of het nog wel dezelfde pedalen zijn als je na verloop van tijd álle onderdelen hebt vervangen. Of zijn het dan niéuwe pedalen geworden?

Het podium: Wolf Tooth CTRL

Over het klikmechanisme van de CTRL en dus ook van de ALT en de DEL, kan ik kort zijn; ik merk geen verschil met het origineel van Shimano. De zijwaartse speling is vijf graden, het mechanisme laat de schoen los bij een uitslag van twaalf graden. Qua in- en uitklikken hebben de pedalen van Wolf Tooth wat mij betreft geen toegevoegde waarde. Ja, ze doen het supergoed. Maar dat geldt ook voor de klikpedalen van de meeste andere merken.

Nee, het échte onderscheid zit ‘m in het extra contactoppervlak waarmee Wolf Tooth z’n klikpedalen uitrust. En als er één klikpedaal is waarin die meer-oppervlak-is-beter-filosofie zich manifesteert, dan is het wel de CTRL. Het Amerikaanse merk meldt een platformoppervlak van 941 vierkante millimeter. Ja, dat is een redelijk abstracte waarde. Belangrijker is het om te weten dat het platform van het CTRL-pedaal de zool van de meeste xc-schoenen over de volledige breedte ondersteund. En een aanzienlijk deel van de veel grotere zool van trailbike-schoenen met klassieke skate-look, zoals de Shimano GE-modellen of de Cube GTY Strix, waarmee ik een paar jaar terug op pad was. Omdat dit soort schoenen over het algemeen relatief soepele zolen hebben, is iedere vierkante millimeter extra ondersteuning meegenomen.

Maar met stijvere en hardere xc-schoenen biedt de CTRL een nóg veel betere en efficiëntere verbinding. Zoals mij eigen Specialized S-Works Recons. In combinatie met de kneiterstijve carbon tussenzool en de profielzool van hard en vormvast PU-materiaal die deze schoenen kenmerkt, is de koppeling met de CTRL-pedalen superdirect en -strak. Verwar dit overigens niet met ’te vast’ of ‘onveilig’. Integendeel; de zijwaartse speelruimte is en blijft zoals gezegd twaalf graden en het beproefde spd-mechanisme breekt als dat nodig is minstens zo snel uit als bij concurrerende spd-pedalen. En ook staat ‘veel oppervlak’ bij dit pedaal niet gelijk aan ‘zwaar’. Integendeel: ondanks z’n grote platform weegt de CTRL vanwege het doordachte freeswerk slechts 326 gram.

De allrounder: Wolf Tooth ALT

Van de drie Wolf Tooth-pedalen die we getest hebben, ziet de ALT er het meest normaal uit. Maar vergis je niet, ook dit klikpedaal biedt aan weerszijden van het spd-mechanisme een groter contactoppervlak dan gebruikelijk. Het zou 443 vierkante millimeter zijn volgens Wolf Tooth. In de praktijk komt dat erop neer dat de zolen van de meeste xc-schoenen voor ongeveer de helft op het platform rusten. Ja, dat is absoluut meer dan bij de meeste andere pedalen in dit segment, terwijl het gewicht van deze pedalen met 295 gram onder dat van diezelfde concurrenten ligt. Aan de andere kant: de hierboven beschreven CTRL weegt nog geen dertig gram meer, maar biedt merkbaar meer ondersteuning.

Maar goed, het sportieve crosscountry- en gravelpubliek waarop Wolf Tooth zich met dit pedaal richt is natuurlijk gevoelig voor grammen. En wat dat betreft zit je met de ALT goed. Belangrijke observatie in dit verband: hoe stijver de schoen en hoe harder de zool, hoe beter de ALT tot z’n recht komt. Oftewel: met een harde en stijve schoen vind je meer ondersteuning op de ALT dan met een minder stijve en harde zool. Ja, een open deur. Maar desondanks ben ik toch iedere keer weer verrast als blijkt hoe groot het verschil tussen verschillende soorten schoenen is.

De lichtgewicht: Wolf Tooth DEL

De DEL wordt door Wolf Tooth in de markt gezet als gravelpedaal. De gedachte achter het enkelzijdige klikmechanisme: wat er niet is weegt ook niks. Tja, daar valt weinig tegen in te brengen. Of het moet zijn, dat het met een enkelzijdig mechanisme lastiger inklikken is. Maar ook daar heeft Wolf Tooth een weerwoord op: op gravelpaden is het veel minder belangrijk om supersnel in te klikken. Eens. Maar door de focus op gewicht is toch ook iets van de functionaliteit verloren gegaan. De ES600 van Shimano (test hier) waarmee ik afgelopen jaar op pad was heeft ook aan slechts één kant een klikmechanisme, maar klikt desondanks makkelijker in.

De verklaring: het aluminium platform van het gravelpedaal van Shimano heeft aan de voorkant een extra beugeltje, dat behulpzaam is bij het kantelen en positioneren van het pedaal. Ondanks het ontbreken van een dubbelzijdig klikmechanisme, klik ik hierdoor bij de ES600 toch redelijk makkelijk in. Bij de DEL van Wolf Tooth ontbreekt zo’n beugeltje. Daar staat tegenover dat de DEL de lichtste van het stel is. Slechts 217 gram weegt-ie, tegenover 282 gram van de Shimano ES600.

En alhoewel ik de verbinding tussen schoen en pedaal bij die ES600 ook als zeer goed heb ervaren, is die van de DEL nog beter. Het is simpel: meer contactoppervlak is meer ondersteuning. En met 559 vierkante millimeter is het contactoppervlak van de DEL dubbel zo groot als dat van de ES600. Sterker: de DEL biedt óók meer ondersteuning dan de hierboven beschreven Wolf Tooth ALT. Zeker in combinatie met een stijve en harde crosscountry- of gravelschoen, zoals mijn carbon Specialized S-Works Recons, biedt de Wolf Tooth DEL bijna het gevoel van een Shimano SPD SL- of Look Keo-pedaal zoals racefietsers die gebruiken.

Conclusie

Laat ik voorop stellen; 245 euro is een flinke berg geld voor een paar pedalen. Natuurlijk, de mogelijkheid om de pedalen van Wolf Tooth door middel van een uitgebreid aanbod van reserveonderdelen tot in de eeuwigheid in bedrijf te houden mag wat kosten. Bovendien zijn de drie geteste klikpedalen zeer licht en degelijk, en dat is een combinatie van eigenschappen die nou eenmaal niet goedkoop kán zijn. Hetzelfde geldt ook voor de productielocatie, het Amerikaanse Minnesota. Daar kost een vakman of -vrouw natuurlijk meer dan, pak ‘m beet, Indonesië of Vietnam. Aan de andere kant: de eveneens lichte en degelijke high-end pedalen van Shimano komen uit Japan en daar zijn de uurlonen ook niet bepaald gering. Dus hoe realistisch is die 245 euro?

Gelukkig brengt Wolf Tooth nog aan paar argumenten in stelling om de hoge prijs te verantwoorden: een instelbare Q-factor en een bovengemiddeld groot contactoppervlak. Dat eerste is wat mij betreft uitsluitend een toegevoegde waarde als de Q-factor van een regulier pedaal niet volstaat. Maar dat tweede punt, het grotere contactoppervlak, is voor iedereen een voordeel. Want zélfs het Wolf Tooth-pedaal met het kleinste platform in deze test, de ALT, biedt altijd nog een betere ondersteuning dan de pedalen van de concurrentie. Het is een verschil dat je in de praktijk direct ervaart; de verbinding tussen schoen en pedaal is meer solide. En hoe minder stijf en hard de schoenzool is, hoe meer dit verschil zich manifesteert.

Als je eenmaal over de hoge aanschafprijs bent heengestapt ben je er nog niet. Want welke van de drie gaat het worden? De CRTL, de ALT of de DEL? Als ik alleen maar zou gravelen, dan zou het de DEL worden. Dit enkelzijdige gravelpedaal is onverslaanbaar licht en biedt tegelijkertijd een zeer directe krachtoverbrenging. Maar een beperkter gebruiksgemak moet je dan wel voor lief nemen. Moest ik een pedaal kiezen voor alle soorten offroad-fietsen, dus zowel gravel- als mountainbike, dan zou ik voor de CTRL gaan. Ja, dat is de zwaarste van het testtrio. Maar nog steeds lichter dan de meeste concurrerende xc-pedalen. En de schoen-pedaalverbinding van de Wolf Tooth CTRL is echt subliem, terwijl het in- en uitklikken minstens zo soepel gaat als bij de concurrentie.