Test | Unpaved Vedder 32: rijden gravelbikes met 32-inch-wielen beter?

Tekst en foto’s: Arjan Kruik

Gravelen op grote wielen: is de toekomst aan 32 inch?

Al afgelopen november bracht collega Jeroen het fenomeen 32 inch in een van z’n columns (lees hier) onder de aandacht. Zijn voorspelling: die grote wielen komen eraan en laten zich niet meer stoppen. Waarvan acte, want toen we eerder deze maand de fietsbeurs Cyclingworld in het Duitse Düsseldorf bezochten, struikelden we bijkans over de 32-inch-gravelbikes. Nou ja, bij wijze van spreken, want die wielen zijn zo groot dat je ze nauwelijks over het hoofd kan zien. Opvallend: de makers van deze grootwielers zijn allemaal nog aan het zoeken als het gaat om de geometrie. Immers: je kunt niet de geo van een conventionele 28-inch-gravelbike een-op-een overzetten op een pendant met 32-inch-wielen. Maar over wat dan wél de juiste afmetingen en hoeken zijn, daarover bestaat nog geenszins overeenstemming.

Dat geldt ook voor de 32-inch-gravelbike van framebouwer Michiel Burgerhout uit het Gelderse Wijchen. Op zijn Unpaved Vedder 32 staat niet voor niets het woord ‘prototype’ prominent op de zitbuis. Want alhoewel Burgerhout voorafgaand aan de productie van dit frame al wel een paar ideeën had over hoe een 32-inch-gravelbike eruit zou moeten zien, laat dat onverlet dat fietsen met deze kolossale wielmaat voor een belangrijk deel nog onontgonnen terrein zijn.

Demofiets voor Schwalbe

“De Unpaved Vedder 32 was eerlijk gezegd een beetje een haastklus”, bekent Burgerhout als we hem spreken in z’n Wijchense werkplaats. “Schwalbe vatte het plan op om, als Europese primeur, de 32-inch-uitvoering van hun gravelband G-One RX Pro op de Velofollies tentoon te stellen. Alhoewel het al december was en die Belgische fietsbeurs halverwege januari plaatsvindt, had Schwalbe nog geen geschikte fiets voor die banden. Omdat wij flexibel zijn en als het moet snel kunnen bouwen, vroegen ze ons of we een passend titanium frame voor die 32-inch-banden wilden maken. En dat is de Unpaved Vedder 32 geworden.”

“Nou kwam een 32-inch-uitvoering van de Vedder niet helemaal uit de lucht vallen”, nuanceert Burgerhout. “Het gaat in de fietsmedia al een tijdje over weinig anders dan 32-inch-wielen voor mountainbikes en gravelbikes. Ik had dus al wat ideeën over deze wielmaat. En aangezien we hier in de Bicycle Hub met Rad 15 ook een velgenfabrikant in huis hebben, is het maken van een 32-inch-wiel voor ons geen probleem. Dus toen Schwalbe hier die 32-inch-banden over het hek gooide, kwam alles waarmee we achter de schermen toch al bezig waren in een stroomversnelling.”

Waarom de Vedder 32 is zoals-ie is

De geometrieën van de 32-inch-gravelbikes die we op Cyclingworld gezien hebben gaan álle kanten op. Dat roept de vraag op: waarom is de Vedder 32 zoals-ie is? “Sinds ik zelf frames bouw, gebruik ik mijn eigen gravelbikes om te kijken of de long-and-slack-geo van mijn mountainbikes zich laat vertalen naar een dropbar-fiets”, vertelt Burgerhout. “Antwoord: long enigzins, slack nauwelijks. Als je de balhoofdbuis een gravelbike luier maakt biedt deze weliswaar iets meer vertrouwen als je over ruwe paden naar beneden gaat, maar op de weg stuurt dat toch wat raar. Natuurlijk, daar wen je aan, maar ook op mijn laatste gravelbike met luie balhoofdbuishoek heb ik bij elke rit weer een paar honderd meter voor nodig. De Vedder 32 heeft daarom gewoon een balhoofdhoek van zeventig graden. Maar is wel gebouwd voor een stuurpen van zestig millimeter kort en een stuur dat onderin de beugels 560 millimeter breed is.”

Er zit nog meer mountainbike-ervaring in de Vedder 32. Burgerhout hierover: “Bij elke mountainbike die ik bouw, maak ik de achterkant telkens weer een beetje langer. Waarom? Omdat ik daar geen nadelen van ondervind, maar wel veel voordelen. Het voorwiel krijg ik nog steeds prima omhoog, maar de stabiliteit, de balans en de centrale zitpositie zijn met een lange achterkant gewoon veel fijner, ook op de Hollandse slingerpaadjes. Bij de Vedder 32 heb ik daarom besloten om eens te kijken wat er zou gebeuren als ik deze gravelbike ook een lange achterkant zou meegeven. Dat is uiteindelijk 475 millimeter geworden.”

“En de zitbuis is recht, want dat kan bij zo’n lange achterkant gewoon”, vervolgt Burgerhout zijn uitleg. “En dus niet van die rare bochten en ingewikkelde constructies die veel framebouwers toepassen om maar in de buurt te blijven van de compacte maten van 28-inch-gravelbikes. Daarmee vervallen deze makers in dezelfde fout die óók al gemaakt werd bij de overgang van 26-inch- naar 29-inch-mountainbikes. Ook een groot aantal van die vroege twentyniners werd superkort gebouwd. En dat bleek eerder een nadeel dan een voordeel.”

‘Wij van WC-Eend adviseren WC-Eend’

“Die lange achterkant van de Vedder 32 lijkt een schot in de roos”, vervolgt Burgerhout enthousiast. “De balans is in mijn ogen echt briljant, zonder aan speelsheid in te leveren. Dat komt natuurlijk ook door de lage plaatsing van de trapas ten opzichte van de wielassen: 110 millimeter versus de 75 millimeter bij de 28-inch-Vedder. Daardoor zit je heerlijk ín de fiets. Oké, dit klinkt een beetje als ‘Wij van WC-Eend adviseren WC-Eend’, maar de geo van de Vedder 32-proto is ronduit goed, ik zou niet weten wat anders moet.”

“Nou ja, bijna niets”, nuanceert man van Unpaved na een korte stilte. “Ik wacht met smart op een iets kortere 32-inch-gravelvork, zodat ik de balhoofd wat langer kan maken en de fiets wat normaler gaat ogen. Er zit nu een carbon mountainbikevork in. Niks mis mee, maar een speciale gravelvoorvork zou het puntje op de i zijn. En dan is er nog de toe-overlap bij de proto; omdat de band vanwege de relatief kleine frame-maat nogal dicht bij het pedaal zit, kan je met de neus van je schoen de band raken als je een bocht maakt. Maar dat is eenvoudig op te lossen met een kortere en eventueel bredere crank.”

Rijervaring: hoe rijdt een 32-inch-gravelbike?

Velozine-vriend Remco en ik hebben de gelegenheid gehad met de 32 inch Vedder-proto te rijden. Helaas niet een paar weken, zoals gebruikelijk bij onze fietstests, maar slechts een dag. De reden: Unpaved heeft slechts één Vedder 32 staan en die willen ze graag op de zaak houden. Vanuit de klantenkring is namelijk veel vraag naar testritten. Jammer voor ons, maar wel begrijpelijk. Bovendien kan je van een dag fietsen ook veel wijzer worden, zeker als dat fietsen plaatsvindt in de omgeving van Wijchen, met prachtige zand- en gravelpaden en bovendien een flink aantal uitdagende beklimmingen en dito afdalingen.

De eerste meters met de Vedder 32 zijn eigenlijk teleurstellend gewoon, zowel bij mij als bij Remco. Bij mij misschien nog wel het meest, aangezien ik het best pas op deze gravelbike met grote wielen. Alles – zadel, stuur, pedalen – lijkt ondanks de gigawielen gewoon op de juiste plek te zitten. Remco, die iets langere benen heeft dan ik, zou wellicht een maatje groter mogen hebben. Wel een aandachtspunt: je rijdt de Vedder 32 het best met je handen ónderin het brede stuur. Pas dan is de houding optimaal.

Maar los daarvan vraagt de Vedder 32 nauwelijks om gewenning. Dat wil niet zeggen dat grote wielen hetzelfde aanvoelen als kleine wielen. Zeker niet! Remco en ik hebben de Vedder 32 een-op-een vergeleken met een Rose Backroad van de nieuwste generatie. En dan vallen toch wel een aantal essentiële verschillen op.

Meer snelheid en meer rust

Zowel de Vedder 32 als de Rose Backroad staan op vijftig millimeter brede banden. Maar terwijl die rubbers op de Backroad superdik, bijna mountainbike-achtig ogen, lijken ze op de Vedder 32 eerder veertig millimeter breed. Dat is dus hoe die grote hoepels je brein voor de gek houden. Maar met die hoepels gaat de Vedder 32 er wel als een malle vandoor. Op het fietspad van de parkeerplaats naar het bos zou je nog kunnen denken dat het de lichtlopende banden zijn die het gevoel van moeiteloos trappen veroorzaken; de G-One RX Pro is op dat vlak een uitzonderlijk goede band, zoals collega Jeroen vorig jaar al vaststelde (test hier). Maar zodra we het fietspad verruilen voor een bospad met een overdaad aan wortels, gaat de Vedder 32 in de overdrive. Het vergt echt een uiterste inspanning om met de Rose Backroad in het wiel van de 32er te blijven.

Opvallend daarbij: de rust. Wortelsecties waarbij op de Rose de vullingen uit je kiezen rammelen, overmeesteren we op de Vedder 32 moeiteloos. Natuurlijk, het is allemaal simpele natuurkunde – hoe groter een wiel, hoe beter het over oneffenheden rolt (zie plaatje voor uitleg) – maar toch is het in de praktijk een openbaring. Het gevoel van rust en comfort wordt overigens versterkt doordat de bandenspanning op de 32er lager kan zijn. We hebben onze rit gereden met een druk van 1,4 bar in de banden van de Vedder 32 en 1,6 bar in de banden van de Backroad. Ook dát is natuurkunde: hoe hoger het luchtvolume, hoe lager de druk kan zijn.

Omdat een beetje achter elkaar aanjagen niet zoveel zegt over hoé snel een fiets nu echt is, doen we een roltest. Zij aan zij rollen Remco en ik een paar keer van een gematigd steile helling af. Onverhard, uiteraard. Eerst Remco op de Vedder 32, dan ik, dan hij, dan ik weer. En wat blijkt: het maakt niet uit wié op het zadel zit, telkens is de Vedder 32 als eerste beneden. En niet een beetje eerst, maar met een grote voorsprong, iedere afdaling weer. Is dit een wetenschappelijk bewijs dat 32-inch-gravelbikes sneller zijn dan 28-inch-modellen? Verre van. Maar de ruime marge waarmee de 32er telkens weer als eerste over de streep rolt, geeft wel te denken.

Ander stuurgevoel

Snelheid is leuk, zeker als dat gratis snelheid is. En alhoewel de Vedder 32 die lijkt te bieden, rijst wel de vraag wat daarvan de keerzijde is. Immers, geen voordeel zonder nadeel. In theorie zijn grote wielen minder snel op gang dan kleine wielen. Daar is niks geks aan, ook hier zijn gewoon de natuurwetten van toepassing, net als eerder bij mountainbikes toen die van 26 inch naar 29 inch gingen. Toch heeft dat het succes van de 29-inch-mountainbike niet beperkt.

De vraag is of het grotere formaat van de wielen ook storend is bij het veranderen van richting, zoals vaak verondersteld wordt. In alle eerlijkheid: nee, eigenlijk niet. Dat de Vedder 32 anders rijdt dan een 28-inch-gravelbike wordt veel meer bepaald door de geometrie. Maar ook dat is niet anders dan bij de overgang van 26-inch-mountainbikes naar 29-inch-mountainbikes. Daar kunt je heel moeilijk over doen, maar je kunt ook je rijstijl aanpassen. Maar misschien hebben Remco en ik makkelijk praten, want als mountainbikers die groot zijn geworden op 26-inch-bikes, hebben we inmiddels geleerd om anders te sturen. Minder met het stuur zelf en meer met ons hele lichaam.

Als je op die manier rijdt, verloopt het nemen van bochten met de Vedder 32 geheel probleemloos. Met, zoals ik hierboven ook al schreef, als dwingende voorwaarde dat je je handen ónderin het stuur houdt. Niet alleen omdat ze dan lager zitten, maar zeker ook omdat het speciale Ritchey-stuur onderin veel breder is: 560 millimeter versus slechts 420 millimeter als je met handen de remgrepen vat. Vanwege die breedte kan je je gewicht veel meer naar buiten brengen en daarmee de bocht initiëren. Niet voor niets, ik val nu een beetje in herhaling met m’n vergelijking, werden mountainbike-sturen bij de overgang van 26 inch naar 29 inch eveneens veel breder.

Natuurlijk, je kunt je handen ook op de remgrepen houden, maar vooral op hogere snelheid is de balans van de fiets dan suboptimaal. Er staat dan naar onze smaak niet alleen te weinig druk op het voorwiel, ook stuur je de bocht dan vaak wat ruimer aan dan je in gedachten had. Kortom: handen in de beugels en sturen met je lichaam, dat is hét recept om bochten te nemen.

Afdaalkampioen

Nu we toch aan het rollen zijn; hoe staat het met afdalingen? In één woord: indrukwekkend. Afdalen is een discipline waarin de gravelbike met grote wielen excelleert. Handen onderin de beugels van het brede stuur en gáán. En niet alleen in gematigde afdalingen, maar óók in steile wortelsecties. Controle is hier het sleutelwoord. Controle als bij een mountainbike? Dat ook weer niet; ondanks z’n grote wielen is en blijft de Vedder 32 een fiets zonder vering. En onderin mag het Ritchey-stuur voor gravelbegrippen superbreed zijn, uiteindelijk is het geen partij voor een modern mountainbikestuur van 720 millimeter of nog breder. Maar dat neemt niet weg dat de downhill-kwaliteiten van de Vedder 32 indrukwekkend zijn.

Opvallend daarbij: laten de wielen van de Rose Backroad regelmatig een harde ‘kloenk’ horen als ze net iets te hard een wortel raken, de grote wielen van de Vedder 32 hebben daar veel minder last van, óndanks de lagere luchtdruk.

Zittend klimmen

Vanwege het grotere contactoppervlak zouden 32-inch-banden in theorie meer grip moeten genereren in beklimmingen, maar verrassend genoeg slippen in de steile wortelklim de banden van de Vedder 32 wél door en die van de Rose Backroad niet. Dat wil zeggen, bij mij, als ik de klim staand in de pedalen overmeester. Remco, die dezelfde klim zittend neemt, heeft nergens last van en boendert als een locomotief omhoog. Logisch, de lange liggende achtervork van de Vedder 32 houdt in beklimmingen weliswaar het voorwiel zeer goed aan de grond, maar diezelfde lange achterbrug reduceert de tractie bij staand klimmen. Als we dit na afloop aan Burgerhout voorleggen, beaamt hij deze vaststelling: je kan met de Vedder 32 het best zittend klimmen.

Ander punt van aandacht bij klimmen: de toe-overlap. Om op lage snelheid rond de wortels van de bovengenoemde klim te manoeuvreren, kan je niet je hele lichaam in de strijd gooien, maar moet je ‘ouderwets’ met het stuur van richting veranderen. En dan komt het regelmatig voor dat band en schoen elkaar raken. Erg onaangenaam. Ook van dit probleem is Burgerhout op de hoogte. “De maat ML die jullie gereden hebben is zo’n beetje de kleinste maat die met 32-inch-wielen mogelijk is. Een kleiner frame gaat niet lukken. Bij langere frames in maat L of groter doet zich het probleem van de toe-overlap niet voor. En bij maat ML is het probleem met kortere cranks goed op te lossen.”

Nog even over de fiets zelf

Michiel Burgerhout van Unpaved maakt de Vedder 32 van staal of in titanium. De proto is van titanium. Wat anders voor een showstopper? De buizen worden in de werkplaats van Unpaved aan elkaar gelast, op een aantal plekken – achter de bracket, bij de staande achtervork, bij de achterpatten – met 3D-geprinte delen. De anodisering van de titanium framebuizen wordt ook in huis uitgevoerd. De Vedder 32 is uitgerust met een starre, carbon mountainbike-voorvork.

De zitbuis heeft een binnendiameter van 30,9 millimeter, maar door een vulbus toe te passen past er een dunner (lees: comfortabeler) exemplaar van 27,2 millimeter in. Burgerhout past in de achterbrug flatmount-montagepunten toe voor de schijfrem. De standaard remschijfmaat is 160 millimeter, maar het is geen probleem om die met een adapter te vergroten tot 180 millimeter. Dat zou gezien de grotere hefboom én de lagere draaisnelheid van de grote wielen, zéker onze keus zijn. Ook hier weer de analogie met 29-inch-mountainbikes. Ook dié hebben grotere remschijven dan hun 26-inch-voorganger, om dezelfde reden. En daarnaast geldt: beter mee verlegen dan om verlegen. In de bergen, zeker als je met bepakking onderweg bent, zijn grotere remschijven altijd beter dan kleinere.

Op de testfiets zit een 12-speed Sram Force AXS-groep, met 11/44-tands cassette. Wij zijn daar op geen enkele manier aan tekort gekomen, maar dat zegt niet zoveel. Immers, de klimmetjes die wij gedaan hebben waren weliswaar soms steil, maar altijd kort. In heuvels en zéker in de bergen, zal 44-40 voor de meeste rijders veel te zwaar zijn. Immers, bij het toenemen van de wieldiameter zullen de kransen en kettingbladen kleiner moeten worden om een een overbrenging te realiseren die licht genoeg is. Geen probleem overigens voor kopers van een Vedder 32, want Unpaved kan deze 32er desgewenst leveren met een Sram Transmission-aandrijflijn voor mountainbikes, met een 10/52-cassette en voorbladen zo klein als dertig-tands. En wie écht extreem gaat klimmen kan bij Unpaved ook nog wel een 28er scoren. Die frezen ze namelijk in huis…

Beschikbaarheid onderdelen

Over scoren gesproken: specifieke onderdelen voor 32-inch-gravelbikes zijn momenteel niet of nauwelijks te koop. Denk hierbij met name aan banden, velgen en voorvorken. Burgerhout heeft niet voor niets een starre mountainbikevork in de Vedder 32 gehangen; iets beters is er op dit moment niet. Maar desondanks lijkt dat ons geen reden tot zorg. Geef het een jaar en de winkels hangen vól met onderdelen voor 32ers. Vrijwel alle partijen in de fietsindustrie zijn momenteel achter de schermen bezig met 32 inch. Dus die spullen, die komen echt wel.

Conclusie

Een gamechanger, zo’n gravelbike met 32-inch-wielen? Dat zou zomaar kunnen. De voordelen lijken in ieder geval niet gering. Meer snelheid, meer tractie, meer controle en meer comfort. Zeg maar alles dat eerder al van de 29-inch-mountainbike zo’n succesnummer maakte. Maar zoals altijd komen die voordelen niet zonder nadelen. De meest pregnante: de vergrote inertie van de bovenmaatse wielen. Maar alhoewel dit feit zich op geen enkele manier laat wegredeneren, hebben we het ons tijdens onze rit niet als bijzonder storend ervaren. Aan de andere manier van sturen wen je snel. En het zou zomaar kunnen dat de minder directe acceleratie gecompenseerd wordt doordat je makkelijker snelheid kunt vasthouden en – vanwege de grotere grip – later en minder hard hoeft te remmen.

Dat is enigszins speculatie, want we hebben dat gedurende de korte testperiode niet kunnen meten. Maar het zijn wel precies dié kenmerken, waardoor de 29-inch-mountainbike nog niet zo lang geleden z’n 26-inch-voorganger nagenoeg volledig kon wegvagen. En de voordelen die de overgang van 26 inch naar 29 inch voor de mountainbike had, zijn min of meer gelijk aan de voordelen die de stap van 28 inch naar 32 inch voor de gravelbike heeft.

Maar ondanks de voordelen lijkt de kans klein dat de 32-inch-gravelbike een product voor de grote massa wordt. De verklaring is simpel: vanaf framemaat M en kleiner is het bijkans onmogelijk om nog een rijdbare fiets te construeren. De problemen met toe-overlap op de proto van de Unpaved Vedder 32 – maat ML, eigenlijk niet eens zo heel klein – spreken wat dat betreft boekdelen. Dat schakelt dus een groot deel van de wereldbevolking als doelgroep voor de 32er uit. Maar berijders van een gemiddelde framemaat L of groter zullen ongetwijfeld overstag gaan. Ja, het uiterlijk van een 32-inch-gravelbike is wennen. Maar dat zegt niks, de 29-inch-mountainbike werd in eerste instantie ook oneerbiedig ‘klimrek’ genoemd. En de belofte van gratis snelheid gaat vast en zeker heel veel gravelrijders over de streep trekken. Let maar op.

Nawoord: de UCI ligt dwars

Ik had dit verhaal al af toen ik me ineens afvroeg: wat zegt de UCI eigenlijk over 32-inch-wielen op gravelbikes? Als we je met het bovenstaande verhaal enthousiast gemaakt hebben voor een 32 inch gravelbike, dan heb ik slecht nieuws: het internationale wielrenopperhoofd verbiedt wielen groter dan 650b/27,5 inch en 700c/28 inch. Dat wil dus zeggen dat je met 32-inch-wielen géén gravelwedstrijden mag rijden. En als je je vervolgens realiseert hoé belangrijk de wedstrijdsport is voor veel fietsfabrikanten, dan geeft dat toch te denken. Gaan we de 32-inch-wielmaat dan alleen zien op toergravelbikes? En niet op de nieuwe, snelgroeiende klasse van aero-gravelaars waarmee ook het leeuwendeel van de profs z’n wedstrijden rijdt? Dat zijn helaas vragen waarop we je de antwoorden vooralsnog schuldig moeten blijven.

Unpaved Vedder 32 | Prijs, specificaties en geometrie

Onderdelen, gewicht en prijs

Frame	Titanium
Vork	Carbon
Achterderailleur	Sram Force AXS, 1×12-speed
Schakelaars	Sram Force AXS, 1×12-speed
Crankset	Sram Rival, 40t, 172,5 mm
Cassette	Sram XPLR PG-1231, 11-44t
Ketting	Sram Force
Remmen	Sram Force
Remschijven	Sram Paceline, 180/160 mm (v/a)
Wielen	Nextie Carbon 32, 28-gaats, 26 mm velgbreedte (intern)
Voorband	Schwalbe G-One RX, 50-686 / 32 x 2.0
Achterband	Schwalbe G-One RX, 50-686 / 32 x 2.0
Stuur	Ritchey Beacon WCS, 440 mm breed
Stuurpen	Pro, 60 mm
Zadel	Selle Italia
Zadelpen	Pro, Ø 27,2 mm
Gewicht	9,95 kg (framemaat ML)
Maximaal systeemgewicht	geen opgave
Prijs	€ 4.500 (frame)
Garantie	Twee jaar garantie op frame voor eerste eigenaar, vijf jaar crash-replacement

Geometrie

Website fabrikant: unpavedcycles.com