Test | Cane Creek Invert SL: upside-down gravelvork dwingt tot keuzes

Tekst: Jeroen van den Brand // Foto’s: Arjan Kruik

Soms komen er van die producten naar de markt die meteen een aantrekkingskracht en een hoog wil-ik-wel-eens-proberengehalte hebben. De gravelvoorvork Invert van Cane Creek is er zo een. Niet alleen vanwege de omgekeerde constructie. Ook het ontbreken van een demper maakt de Invert tot iets bijzonders. Het intrigeerde me, want als je – zoals bij al gravelvering – maar beperkte veerweg hebt, zijn er ook maar weinig millimeters waarin die demper kan werken. Dus hoe nuttig is demping dan eigenlijk? Cane Creek ondervond tijdens de ontwikkeling van de Invert dat het eventuele voordeel de complexiteit niet waard was. En dus kun je bij de Invert uitsluitend de druk van de luchtveer instellen.

De Invert werd in het voorjaar van 2024 gelanceerd, maar pas onlangs deed zich de optie voor hem uit te proberen dankzij Pilot Cycles. Zij monterende de Cane Creek Invert SL met 30 millimeter veerweg in hun gravelbike Scram met Pinion Smart.Shift en stuurden me er mee op pad. Een uitgebreide test van die Pilot Scram volgt later. Eerst neem ik je graag mee in mijn ervaringen met de onderstebovenvoorvork.

Cane Creek Invert-modellen

De letters SL staan voor Super Light en met een (geclaimd) gewicht van 990 gram is daar in het geval van een geveerde voorvork niets aan overdreven. Er is ook een Invert CS, waarbij die letters staan voor Climb Switch: een knop waarmee je de voorvork nagenoeg kunt blokkeren voor het uh ja, klimmen (of sprinten). Deze versie weegt volgens Cane Creek 1.113 gram. Zelfs in die ‘zwaarste’ uitvoering is de Invert ruim 100 gram lichter dan de Rockshox Rudy Ultimate XPLR-voorvork die ik eerder probeerde. Aanvankelijk was de Invert SL er alleen met 30 en de Invert CS met 40 millimeter veerweg. Inmiddels kun je bij beide opties kiezen voor 30 of 40 millimeter. De Invert SL is er voor 1.299 euro. Voor de Invert CS betaal je 1.399 euro.

Waarom een upside-down voorvork?

Het meest (visueel) opvallende is natuurlijk de upside-down-constructie. De bovenpoten van de Cane Creek Invert zijn feitelijk van aluminium, maar omsloten door carbon, waarmee beide poten tot één geheel zijn gemaakt met de carbon kroon en stuurbuis. Beide onderste poten zijn elk uit één stuk aluminium gesmeed en daarna CNC-bewerkt. Met 30 millimeter zijn die qua diameter net zo groot als de binnenpoten van een Rockshox Rudy XPLR, maar dus twee millimeter kleiner dan de binnenpoten van een Fox 32 Taper-Cast en DT Swiss F 132 One.

Deze omgekeerde constructie maakt bij mountainbiken eens in de zoveel tijd een wederopstanding. Cane Creek probeert het met de Invert nu dus bij de gravelvoorvorken. En niet onterecht, want er zijn zeker voordelen. Op de eerste plaats zitten de afdichtingen dus ondersteboven en ligt de smeerolie er dus altijd bovenop. Ook het glijlager dat direct boven de afdichting zit is zo veel beter gesmeerd. Ten tweede is de onafgeveerde massa lager. In plaats van dikke onderpoten die onderling zijn verbonden, zoals bij reguliere geveerde voorvorken, zijn de op- en neergaande binnenpoten bij de Invert een stuk lichter. Beide punten maken dat dit type voorvork soepeler zou werken.

Het zwaarst belaste deel bij een voorvork is de vorkkroon. En als je vanaf het wiel naar de vorkkroon kijkt, lopen die krachten (kracht x arm, weet u wel?) dus toe. Bij een onderstebovenvoorvork volgt de bouwvorm ook die logica. Dun onderaan (waar het kan), dikker naar boven toe (waar het moet). En dat vertaalt dan ook naar een lager gewicht en een hogere stijfheid in rijrichting.

Maar geen voordelen zonder nadelen. Zo zijn de binnenpoten alleen met de steekas onderling verbonden. Bij een reguliere voorvork heb je bovenaan ook nog een brug tussen de twee onderpoten. Onderstebovenvoorvorken zijn om deze reden vaak veel minder torsiestijf; iets wat je merkt bij het sturen.

Alleen luchtvering

De Cane Creek Invert heeft dus géén demper. Een demper wordt bij vering gebruikt om de ingaande en vooral de uitgaande beweging af te remmen. Cane Creek acht de demping niet nodig bij de 30 tot 40 millimeter veerweg die de Invert biedt. Er valt behalve de luchtdruk in de rechter vorkpoot dus niets af te stellen. Braaf als ik ben, zet ik de voorvork op de druk die Cane Creek voor mijn gewicht voorschrijft (65 kilo, vermeerderd met kleding en een rugzak). Dat soort waarden zijn altijd een advies, van waaruit je altijd kunt toevoegen of verminderen. Maar nog voor ik de straat uit ben richting de eerste gravelstrook, haal ik de demperpomp al uit mijn rugzak om de 138 psi nog eens met 10 psi te verhogen. Want zodra ik ga staan, klapt de Invert al snel door z’n hele veerweg, met een harde ‘pok!’ tot gevolg.

Op de eerste gravelstroken verbaasd me de mate van comfort; de slechts 30 millimeter filtert echt veel weg. De vork weet duidelijk de scherpte van oneffenheden af te vangen. Het ontbreken aan demping lijkt hier geen gemis; juist vanwege die beperkte bewegingsvrijheid. Het gevoel dat de Invert SL geeft is daarbij ook wel anders dan van andere geveerde voorvorken. En óók anders dan van een Lauf, die dankzij z’n carbon bladveren een meer progressief veergedrag heeft. Met de Invert voelt het alsof je al met een lage bandendruk rijdt en daar nog eens extra volume aan toevoegt. Veel filtering en comfort, maar verrassend genoeg zonder het stuitergevoel van een strandbal.

Klimmen en dalen

Zodra ik flink wat kuilen onder de wielen krijg, moet ik gaan staan om ook klappen op mijn rug te verminderen. En daar is weer die harde ‘pok!’ van de eindaanslag. Of eigenlijk ‘pok-pok-pok’, want de kuilen volgen in rap tempo elkaar op. Hmm, dit kan niet de bedoeling zijn, toch? Dus weer komt de demperpomp uit de rugzak en met nog eens 10 psi er bij draai ik de lokale vuilnisbelt op.

Ik rij deze klim vaak, maar gebruik hier normaal gesproken nooit de lockout. De ondergrond is te grof. In tegenstelling tot de Invert SC ontbreekt het deze Invert SL aan die functie, maar mis hem nu wel. De Invert SL is ondanks de nog eens verhoogde druk nog steeds redelijk soepel, maar filtert duidelijk minder. Zodra ik op de pedalen ga staan, is er weer ‘pok-pok!’

Bovenaan de klim haal ik weer de demperpomp naar boven, maar sta in een spagaat. Nóg meer druk toevoegen betekent hopelijk geen of in ieder geval minder ‘gepok’. Maar ook een gemis aan dat wat een geveerde voorvork moet brengen: meer grip en controle. Juist dikke meerwaarden bergaf… Alles voor de wetenschap, dus er gaat wederom meer druk in de Invert. De conclusie laat zich raden: vrijwel geen ‘geplok’ meer, maar ook vrijwel niets aan veergedrag dat het nut van een geveerde voorvork in een gravelbike rechtvaardigt.

Vooral goed als je blijft zitten

Ruigere ondergrond – daar waar je het territorium binnenrolt van de mountainbike – is duidelijk niet de forte van de Invert SL. En niet alleen bergaf; ook op singletracks raakt de Invert SL al snel buiten z’n comfortzone. Bij rap op elkaar volgende bochten en wat stronkjes en kuilen, is de 30 millimeter snel opgesnoept, met een duidelijk hoor- en voelbaar abrupte einde.

Vooral bij dit soort secties vallen nog twee zaken op. De steekas is de enige verbinding tussen beide onderpoten. Die verbinding is niet enorm stijf. Juist bij wisselende rijrichting en off-camber stroken, valt op dat het voorwiel gemakkelijker kantelt; beide vorkpoten gaan dus niet altijd gelijktijdig op- en neer. Ook is de torsiestijfheid lager. Beide aspecten maken dat het gevoel met de ondergrond minder is. Ook hier komt dat gevoel overeen met het rijden met een volumineuze band op lage druk. Maar, zeg ik er eerlijk bij, verrassend genoeg valt met dat stuurgedrag vrij snel te leven. Althans; ik nam er uiteindelijk nauwelijks nog zo’n aanstoot aan omdat het gedrag toch redelijk voorspelbaar blijkt. En daar kunnen we als mens blijkbaar toch goed mee om.

Nog even terug naar het snelle doorslaan van de veerweg. Is dat te verklaren door het gebrek aan demping? Nee. Dat is puur de luchtveer. En eerlijk gezegd ben ik ook wel van mening dat het geen-demper-concept bij dit soort veerwegen zeker géén gemis is.

Té lineaire luchtveer

In de handleiding las ik niets over het kunnen toevoegen van volume-spacers. Het blijkt wél te kunnen. Inmiddels is de Cane Creek Invert SL (met bijbehorende gravelbike Scram) weer terug naar Pilot. Ik had echter wel de moeite willen kunnen nemen om met het luchtvolume in de vork te spelen. Want door juist het volume met een spacer te verkleinen, is de veercurve meer progressief te maken. Oftewel: snel toenemende druk naarmate de veerweg opgebruikt wordt. Daarmee is dus het ‘geplok’ misschien meer of zelfs geheel te voorkomen, zónder in te leveren op het fijngevoelige aanspreken bovenin de veerweg. Tegelijkertijd zou ik dan liefst meteen de Invert SC, dus met de klimknop én 40 millimeter veerweg kiezen. Met net wat meer veerweg is er simpelweg meer tolerantie om een betere instellingen te vinden.

In de versie met 30 millimeter, zoals ik hem testte komt de Cane Creek onderstebovenvoorvork (ja, die is leuk voor Scrabble), me vooral over als een vork die eigenlijk alleen werkt als je braaf op het zadel blijft zitten. Dan is-ie echt comfortabel en biedt-ie volop tractie. Meer dan ik met bijvoorbeeld de Rudy Ultimate XPLR van Rockshox en collega Arjan bij de Fox 32 Float Taper-Cast Performance ervoer. De 30-millimeter-Invert dwingt me nu dus vooral om harde keuzes te maken: wil ik comfort of wil ik geen ‘geplok’? Maar in mijn optiek is dat simpelweg géén reële keuze.

Conclusie

Ik weet niet hoe het met jou zit, maar ik vind mijn ervaring met de Cane Creek Invert SL nogal onbevredigend. En bij deze dan ook een open sollicitatie naar Cane Creek om mij een Invert CS met 40 millimeter inclusief een paar volume-spacers te laten uitproberen. Ik wíl de voorvork namelijk een goed alternatief vinden op wat er aan gravelvering al op de markt is. Enerzijds omdat ik met de Rockshox Rudy Ultimate XPLR inmiddels al ervaren heb dat zelfs met slechts 40 millimeter veerweg het inzetgebied van een gravelbike flink vergroot wordt, zonder z’n kwiekere insteek dan de mountainbike te verloochenen. En anderzijds omdat de onderstebovenconstructie en het ontbreken van een demper de Cane Creek Invert een voorvork maken die niet veel onderhoud nodig heeft. Meer fietsen en minder sleutelen: daar kan niemand op tegen zijn.

Persoonlijk vind ik het ontwerp lekker eigenwijs en alleen daarom al tof. Maar goed, daar heb je niets aan als het niet goed werkt. En helaas voelen de Invert en ik elkaar nog niet helemaal. Aangezien ik met mijn relatief geringe 65 kilo al duidelijk de afweging moet maken tussen comfort of niet doorslaan ten koste van comfort, is in mijn optiek de luchtveer simpelweg té lineair. En dan is die 30 millimeter die mijn testexemplaar heeft, nog extra uitdagend om gecontroleerd te kunnen benutten. De Cane Creek Invert SL is dus een kritische voorvork. Hij werkt overtuigend zolang je binnen zijn comfortzone blijft, maar die zone blijkt in deze uitvoering simpelweg klein. Toch blijft de belofte van wat deze vork kán zijn mij intrigeren. Niet als wensdenken, maar omdat de Cane Creek Invert daar in de geteste uitvoering volgens mij niet heel ver van af zit.

Wordt hopelijk vervolgd…