Tekst: Sebastiaan Kruik // Foto’s: Arjan Kruik
In deze fietstest:
Zijn grote wielen de toekomst van het mountainbiken?
Al afgelopen november bracht collega Jeroen het fenomeen 32 inch in een van z’n columns (lees hier) onder de aandacht. Zijn voorspelling: die grote wielen komen eraan. Inmiddels zijn we een half jaar verder en wordt de omvang van de golf aan 32ers die op ons afrolt steeds beter zichtbaar. De gehele industrie is er druk mee. Bandenmerken, constructeurs van vorken, wielbouwers en last but not least fabrikanten van complete fietsen die rond al deze 32-inch-onderdelen een passend frame moeten zien te construeren.
Zonder de onderdelenfabrikanten tekort te willen doen; die laatste klus – een frame bouwen voor 32-inch-wielen – is waarschijnlijk het lastigst. Immers: je kunt niet de geometrie van een conventionele 29er een-op-een overzetten op een pendant met 32-inch-wielen. Maar over wat dan wél de juiste afmetingen en hoeken zijn, daarover bestaat nog niet veel overeenstemming. Dat geldt ook voor het Oostenrijkse fietsmerk KTM. Om te leren wat wel en wat niet werkt bouwde deze fabrikant onder de naam ‘Project 64′ een aantal aluminium prototypes rondom grote wielen.
Ik kreeg afgelopen maand tijdens een bezoek aan KTM de kans met zo’n 32-inch-prototype te rijden. En beter nog: ik was tijdens die testrit door de heuvels rondom de fietsfabriek van KTM in het gezelschap van productontwikkelaar Florian Eisenhut. Als referentie-bike hadden we een KTM Myroon bij ons, een xc-hardtail met 29-inch-wielen. Zo was ik in de gelegenheid om 29 inch en 32 inch een-op-een met elkaar te vergelijken. Je vindt mijn ervaring hieronder. En ik verklap alvast: die grote wielen rijden goed. Héél erg goed…
Hoe maak je iets dat nog niet echt bestaat?
Eerst maar even de naam: ‘Project 64′. Die naam kan je op verschillende manieren interpreteren, legt productontwikkelaar Florian Eisenhut uit, terwijl we vanaf de fabriek in het stadje Mattighofen rustig naar de nabijgelegen heuvels rollen. “1964 is het jaar dat KTM begon met het maken van fietsen. Daarnaast is 64 het dubbele van 32. En tot slot is 64 het verschil in millimeters tussen de buitenomtrek van een 29-inch-wiel en een 32-inch-wiel.” Zo, ze gaan diééép, daar bij KTM!
“Een 32er maken lijkt zo simpel,” vertelt Florian, “maar toen we begin 2025 begonnen na te denken over de ontwikkeling van een 32-inch-mountainbike, hadden we nog niet veel meer dan een paar 32-inch-banden van Maxxis. En dat is niet genoeg om een rollend prototype te bouwen. Voor de vork kwamen we uiteindelijk bij het Duitse Intend terecht, toentertijd een van de weinige partijen die passende vorken kon leveren. We waren niet de enige die bij Cornelius (Cornelius Kapfinger, de eigenaar van Intend, red.) langsging om een 32-inch-vork te scoren, ook collega-ingenieurs van andere merken waren langs geweest.”
“Velgen waren de volgende uitdaging”, zo vervolgt Florian. “Die hebben we uiteindelijk gevonden bij een van onze vaste partners Mavic. Het is een beetje een vreemd proces, de opkomst van een nieuwe wielmaat. Niemand wil het achterste van z’n tong laten zien en tegelijkertijd is iedereen in de industrie er achter de schermen mee bezig. In mei vorig jaar kwamen de eerste 32-inch-frames uit onze fabriek in Taiwan binnen en konden we die grote wielen voor het eerst echt laten rollen.”
Spannende eerste rit
“Die eerste rit was een spannend”, herinnert de KTM-ingenieur zich. “Kloppen alle aannames die we vooraf gedaan hebben? Zitten we goed met de geometrie? Bedenk even: we hadden nauwelijks tot geen referentie. Onze eerste eigen tests waren gelukkig zeer positief en ook de feedback die we later kregen van het KTM Spada-team waren zeer bemoedigend. Een steile trail die ze met onze dubbelgeveerde Scarp niet konden bedwingen, die kwamen ze met de 32-inch-hardtail wel omhoog. Dus op dat vlak deden die grote wielen echt wat ze beloven…”
“Met de geometrie leken we dus best goed te zitten”, denkt Florian. “Het enige kritiekpunt dat we vanuit het team kregen is dat de rijders een diepere zit wilden. Hier ligt dus nog werk voor de makers van stuurpennen. Oké, en natuurlijk het hogere gewicht. Dat is inherent is aan 32-inch-bikes; alles weegt net iets meer; banden, wielen, voorvork, frame.”
Daar heeft Florian een punt: het 32-inch-prototype is bepaald geen vlieggewicht. “Om dat het frame en de wielen van aluminium zijn, komt deze 32er op ruim twaalf kilo. Met een carbon frame en wielen valt daar nog flink wat vanaf te halen. Maar het hogere gewicht kan wel een nadeel zijn om 32-inch-wielen te gebruiken in goedkope mountainbikes. Die zijn nu al zwaar en dat wordt er met grote wielen niet minder van. Je kunt je afvragen of de voordelen dan nog wel opwegen tegen de nadelen.”
Frame en geometrie: volop aanpassingen
Zoals gezegd: hoe maak je iets dat nog niet bestaat? Een kleine twintig jaar terug verliep verliep de overgang van 26- naar 29-inch-wielen allesbehalve vlekkeloos. Productontwikkelaars als KTM’s Florian Eisenhut willen niet in de valkuilen stappen waarin hun voorgangers wél stapten. Zo waren bij de eerste 29ers de balhoofdbuishoeken in eerste instantie stéiler dan bij de 26ers, om pas later juist vlakker te worden. Die fase heeft Florian overgeslagen. “Wat afmetingen en hoeken van onze 32er precies zijn kan ik vanuit concurrentieoverwegingen niet zeggen, maar de balhoofdbuishoek is vlakker dan van onze Myroon. De Project 64 heeft een verstelbare balhoofdbuishoek en de minst steile stand blijkt het fijnst.”
De lengte van de balhoofdbuis is overigens ook een dingetje. “Die wil je het liefst zo kort mogelijk,” zegt Florian, “anders komt het stuur te hoog, zeker voor crosscountry-toepassingen. Maar vanwege de grotere hefboom van de langere vork is het niet veilig om de balhoofdbuis té kort te maken. Wij hebben de grens op 90 millimeter gelegd, om de sterkte van het frame te waarborgen gaan we niet korter. Om het stuur omlaag te krijgen gebruiken we voor de proto’s een omgedraaide stuurpen, maar bij de productiemodellen lossen we dat uiteraard anders op.”
Uiteraard is ook de achterkant langer. Maar volgens Florian niet zo lang als je gezien de grote wielen zou verwachten: “We hebben de liggende achtervork dus niet 32 millimeter langer gemaakt, maar iets korter. Ook hier kan ik de exacte maat niet geven, maar ik kan wel zeggen dat we de achterkant omwille van de wendbaarheid zo kort mogelijk gemaakt hebben.” Zoals je op de foto’s kunt zien leverde dat een aantal constructieve uitdagingen op. “Maar dat is vooral een probleem bij de aluminium proto’s”, aldus Florian.”Bij het construeren van carbon frames speelt dat veel minder een rol.”
Kleinere krans, grotere remschijven, banden met minder profiel
De toegenomen wieldiameter werkt ook door bij de de banden, de transmissie en de remmen. Om bij deze laatste te beginnen: vanwege de grotere hefboom vragen de 32-inch-wielen om grotere remschijven. Is bij de huidige crosscountrybikes 160 millimeter de norm, bij een 32-inch-xc-bike moet je naar minimaal 180 millimeter toe. “Ons prototype heeft achter nog een 160-millimeter-remschijf, maar in de productie gaat dat 180 millimeter worden”, vertelt Florian.
Ook de transmissie behoeft aanpassing. Om de grote wielen op steile hellingen net zo makkelijk rond te krijgen als op een 29-inch-bike, is een kleiner kettingblad nodig. Ik had vooraf gedacht dat de makers van 32ers zouden uitkomen op een 30-tands blad, maar op de KTM Project 64 zit een voorblad met 32 tanden. “Voor xc-gebruik is dat klein genoeg”, vindt Florian. “Ga maar na, veel xc-rijders hebben om snel genoeg te kunnen gaan nu een 36er nodig.”
En dan zijn er de banden. Of beter: het profiel van de banden. Dan kan minimalistischer (lees: sneller) zijn dan bij een 29er. Reden: het grotere contactoppervlak. “Dat heeft niet alleen te maken met de grotere diameter,” legt Florian uit, “maar ook met het feit dat een 32-inch-band vanwege z’n grotere volume met een lagere luchtdruk gereden kan worden. Beide effecten resulteren in een contactoppervlak dat ongeveer twintig tot vijfentwintig procent groter is. Vanwege de extra tractie die dat oplevert, kan je toe met een fijner profiel.”
Hoe rijdt de KTM 32er?
Onderweg van de fabriek van KTM naar het bos valt me eigenlijk niet zoveel geks op. Oké, de 32er stuurt op het asfalt wat trager dan ik gewend ben, maar verder rijdt-ie in eerste instantie niet schokkend anders dan m’n eigen mountainbike. De zit is prima, met alle contactpunten wat mij betreft op de juiste plek. Ook op de grindweg aan het begin van het bos valt me weinig vreemds op. De grote wielen rollen erg makkelijk over de steentjes, absoluut. Maar doen de wielen van mijn eigen dubbelgeveerde 29er dat ook niet? Of is de 32er hier beter in? Het is in eerste instantie lastig vast te stellen.
M’n wow-moment beleef ik pas als Florian halverwege de heuvel een smal en redelijk steil wortelpad indraait. Wat gaat dit makkelijk! De grootwieler van KTM rolt haast automatisch over het worteltapijt omhoog. Wat een gemak, wat een grip, echt indrukwekkend. Een over het pad gevallen boom? Rolt-ie gewoon overheen. De bovenkant van het wortelpad is tegelijkertijd het hoogste punt van de heuvel. “We gaan via dezelfde trail naar beneden”, instrueert Florian aan. Lekker, gas erop! En ook in omgekeerde richting is de 32er een openbaring. De rust, de controle, het vertrouwen; het voelt bijna als valsspelen. En let op: we hebben het het over een hardtail met maar honderd millimeter veerweg aan de voorkant.
Voor het tweede rondje wisselen we van fiets. Ik pak nu de 29 inch Myroon, Florian 32er. Het verschil verrast me, het onderscheid is veel groter dan ik verwacht had. Dat is enigszins verklaarbaar, want in de klasse van de 29 inch xc-hardtails zit de Myroon (test hier) aan de nerveuze kant van het spectrum. En dan is de Myroon van Florian ook nog de vederlichte Exonic-uitvoering die nog geen negen kilo weegt. Dat is toch vier kilo minder dan de Project 64 32er. Maar dan nog; het gemak waarmee de Project 64 eerder vanmorgen over dezelfde trail naar beneden rolde is echt verbluffend. Daar kan de Myroon echt op geen enkele manier aan tippen. Die stuitert als een pingpongbal het wortelpad af, wat in sommige secties van het pad tot tricky situaties leidt.
Gewoon anders of toch echt beter?
De vergelijkende rit op de KTM Myroon confronteert me tevens met een nadelige eigenschap van 32-inch-wielen: ze komen minder makkelijk op gang dan kleinere wielen. Het was me eerst bij gebrek aan referentie niet zo opgevallen, maar nu ik weer op een 29er zit is het verschil in acceleratie toch wel goed merkbaar. Ook dat behoeft nuancering: op de Myroon zitten vederlichte wedstrijdwielen van Mavic, het 32er prototype moet het doen met zware aluminium velgen. Oftewel: zou de Project 64 dezelfde hoogwaardige wielen hebben, dan zou het verschil in versnelling kleiner uitpakken. Maar verdwijnen doet het natuurlijk niet, dat is de les die Newton ons heeft geleerd: “De kracht die nodig is om een voorwerp een bepaalde snelheidsverandering te geven, is evenredig met de massa van het voorwerp.”
En ook het verschil in stuureigenschappen is niet te missen. De kleinwielige Myroon verandert sneller en makkelijker van richting. Niet dat de 32er alleen maar rechtdoor wil. Zeker niet. Maar je je wordt wel gedwongen minder met het stuur zelf en meer met je hele lichaam te sturen. Of je dat een nadeel moet noemen weet ik niet zo goed. Ik denk van niet. Het is niet slechter of beter, maar anders. Ik merk het verschil in karakter aan m’n lijnkeuze; die is op de Project 64 vloeiender. Om ook dit in het juiste perspectief te plaatsen; dat ligt zeker niet alleen aan de grotere wielen, maar eveneens aan de langere wielbasis en de luiere balhoofdbuishoek van de 32er.
Andere opvallende eigenschap van de grote wielen: dankzij de grotere inertie neem je veel makkelijker snelheid mee. Gecombineerd met de grote hoeveelheid grip die de banden ondanks hun karige profiel weten te genereren, betekent dat dat je sneller en met meer controle door een bocht kunt blazen. Dus ja, je verliest snelheid doordat je aan het eind van een bocht weer minder snel op gang komt. Maar daar staat tegenover dat je pas later hoeft te remmen en meer snelheid kunt meenemen in de bocht. Dus wat is uiteindelijk sneller?
Conclusie
Een gamechanger, zo’n mountainbke met 32-inch-wielen? De voordelen zijn in ieder geval fors. Meer snelheid, meer tractie, meer controle en meer comfort. Zeg maar alles dat eerder al gebeurde toen de 29er het stokje overnam van de good old 26-inch-mountainbike, maar dan in een overtreffende trap.
Uiteraard zijn er ook nadelen, waaronder het hogere gewicht van 32ers in het algemeen en de vergrote inertie van de bovenmaatse wielen in het bijzonder. Maar alhoewel je dat op geen enkele manier kan wegredeneren, heb ik het tijdens m’n rit over de Oostenrijkse trails niet als bijzonder storend ervaren. Aan de andere manier van sturen wen je snel. En het zou zomaar kunnen dat de minder directe acceleratie gecompenseerd wordt doordat je makkelijker snelheid kunt vasthouden en – vanwege de grotere grip – later en minder hard hoeft te remmen.
Vanwege de positieve invloed die de grote wielen hebben op met name controle, comfort en rijgemak, zou je zeggen dat 32ers bij uitstek geschikt zijn voor beginners en recreatieve mountainbikers. Echter, voorlopig is dat niét het segment waar de industrie op inzet. Nee, de 32ers die vanaf eind dit jaar het licht gaan zien, zijn hoogstwaarschijnlijk primair bedoeld zijn voor wedstrijdgebruik en zullen behalve zo licht mogelijk tevens behoorlijk prijzig zijn. Dat betekent dat de recreant die een betaalbare 32-inch-mountainbike wil scoren nog even een seizoen of twee moet wachten.
En hoe zit dat dan met de maatvoering? Doe grote wielen zouden toch slecht passen in frames voor kleine mensen? Volgens Florian Eisenhut van KTM valt dat enorm mee. Voor een aantal van hun vrouwelijke teamrijders hebben ze inmiddels een prima passend 32er-frame weten te maken. De lengte van die rijders? Een meter zestig. Ik ben benieuwd. Zou er dan toch hoop zijn voor onze hoofdredacteur Jeroen…?
Vier praktische vragen over 32-inch-wielen
Wat is het grote voordeel van 32-inch-wielen?
Grote wielen rollen makkelijker over oneffenheden en houden snelheid beter vast dan kleine wielen. Dat vertaalt zich in meer controle op ruw terrein en minder energieverlies op een hobbelige ondergrond. Het grotere luchtvolume maakt bovendien een lagere bandenspanning mogelijk, wat het rijcomfort verder vergroot en meer tractie biedt.
Wat zijn de nadelen van 32-inch-wielen?
Grotere wielen en banden wegen meer. Vanwege hogere rotatiemassa kost het meer energie om een 32-inch-wiel op gang te brengen. Daarnaast is toe-overlap bij kleinere framematen een serieus obstakel: het bouwen van een rijdbare 32-inch-fiets in maat M of kleiner is bijkans onmogelijk en de voordelen van 32-inch-wielen zijn dus voorbehouden aan mensen vanaf ongeveer 1,70 meter of groter. Verder vereist de grotere wieldiameter een lichtere overbrenging en grotere remschijven dan op een standaard xc-mountainbike gebruikelijk is.
Welke bandenfabrikanten leveren al 32-inch-banden?
De spoeling is nog steeds dun, maar groeit gestaag. Maxxis is het verst: de 32 x 2.4″ Aspen ligt sinds eind 2025 daadwerkelijk in de schappen, en het merk werkt aan extra modellen zoals de Dissector en Forekaster in 32 inch. Ook Vee Tire (T-Monster) is al langer leverbaar. Schwalbe en Vittoria hebben op verschillende beurzen prototypes getoond – onder meer de Schwalbe G-One RX Pro en Race Rick Pro, en de Vittoria Peyote, maar die zijn nog niet commercieel verkrijgbaar; Vittoria geeft zelf aan op 2027 te koersen voor een volwaardig MTB- en gravelaanbod in 32 inch.
Kan ik nu al een 32-inch-mountainbike of gravelbike kopen?
Steeds meer, al blijft het aanbod van grote merken beperkt. Custom framebouwers bouwen al langer op aanvraag een 32-inch-frame. Grotere merken zijn er ook meebezig, waarbij het Zwitserse Thömus met de carbon xc-fully Lightrider R32 een 32-inch xc-fully aanbiedt, zij het in een gelimiteerde pre-serie van 50 stuks. De verwachting blijft dat vanaf modeljaar 2027 een flink aantal merken met eigen 32-inch-modellen komt; vrijwel elk groter fietsmerk heeft inmiddels wel iets in ontwikkeling.
