Tekst: Jeroen van den Brand // Foto’s: Arjan Kruik
Een niche binnen de niche: titanium + Pinion + Smart.Shift
Met de titanium Scram met Pinion-versnellingsbak (test hier) bracht Pilot in 2019 een combinatie naar het gravelsegment, zoals niemand dat nog gedaan had. Een voorbode van wat de toekomst zou brengen? Want bij elke aankondiging van een nieuwe aandrijfgroep riep steevast een flinke schare bikers dat ze liever een versnellingsbak zouden willen. Mijn voorspelling was destijds dat die versnellingen in een doosje binnen een jaar of vijf redelijk ingeburgerd zouden zijn. Inmiddels zijn we al weer meer dan die vijf jaar verder. En ja, er is véél veranderd in de wereld, maar de Pilot Scram met de Pinion-versnellingsbak is nog steeds een betrekkelijke eenhoorn. Gelukkig heb ik niet de ambitie om Nostradamus op te volgen.
Met subtiele wijzigingen aan de geometrie, maar vooral aan de aandrijving, gaf Pilot z’n Scram in 2024 een update. Want deze tweede versie van de titanium gravelbike Pilot Scram Pinion Smart.Shift heeft namelijk een motor en batterij in het vooronder. En nee, niet als trapassistentie, maar om elektronisch door de twaalf verzetten van de Pinion C1.12i-versnellingsbak te kunnen schakelen.
De grootste winst bij deze nieuwe versie is niet per se het geclaimde snellere schakelen van de versnellingsbak. Daar zijn namelijk wel wat kanttekeningen bij te plaatsen. De elektrificering heeft vooral als voordeel, dat de bediening op een gravelstuur een stuk fijner is geworden. Het maakt ‘m meer praktisch. Want ook al is de wereld niet meer dezelfde als die van 2019: de Scram is nog steeds een veelzijdige allemansvriend voor een niche publiek. En nee, de tegenstrijdigheid in die statement ontgaat mij uiteraard niet. Ik leg je in deze test graag uit hoe ik daartoe gekomen ben.
Pilot Scram: programma en prijzen
Pilot brengt z’n gravelbike Scram in twee verschillend gedaantes. Zo is er een Scram voor derailleur-aandrijving en de door ons geteste Scram Pinion. De versie met de Pinion-versnellingsbak gaat altijd uit van de elektrisch schakelende C1.12i Smart.Shift met twaalf verzetten. Deze versnellingsbak bedien je met TRP Hylex-grepen, die ook gecombineerd zijn met schijfremmen van TRP. Tussen de bak en het achterwiel zit standaard een Gates CDX-riem. Een compleet opgebouwde Scram Pinion komt verder met OHR Cycling G30-wielen met aluminium velgen. De zadel- en stuurpen betrekt Pilot bij Ritchey. Ook het Venturemax-stuur komt bij Ritchey vandaan. Pilot monteert standaard een carbon voorvork zonder montagepunten voor dragers. De Scram is er in deze uitvoering vanaf 7.900 euro.
Tegen meerprijs zijn andere onderdelen mogelijk. Zoals een carbon voorvork met montagepunten voor een bagagedrager. Of, zoals bij dit testexemplaar, OHR G45-wielen met carbon velgen en de bijzondere Cane Creek Invert SL upside-down-voorvork met 30 millimeter veerweg. Liever een andere geveerde voorvork? Pilot denkt graag met je mee. Daarnaast heb je nog de mogelijkheid om de belettering uit te breiden of te personaliseren. In plaats van gezandstraalde logo’s kunnen ze ook worden geanodiseerd (goud of bronstint).
Een losse frameset inclusief de Pinion C1.12 Smart.Shift, TRP Hywire grepen en remmen, bekabeling, batterij, zadelpenklem en steekas is er vanaf 5.800 euro. Een optie om frameset inclusief balhoofdlagers en voorvork volgt ook nog.
Meer info op pilotcycles.com
Framedetails
De belangrijkste vernieuwing bij Pilot Scram zit hem dus in de aandrijving. Het frame van deze deze gravelbike is nog steeds van titanium. Uiteraard, want dat is waar Pilot nu eenmaal mee werkt. Daarvoor werkt Pilot overigens al jaren samen met twee Aziatische framebouwers, die overduidelijk kundige lassers in dienst hebben. Het frame is erg netjes afgewerkt, met een geborstelde afwerking die niet snel gebruikssporen laat zien. En ontstaan ze toch, dan schuur je ze supergemakkelijk weg, waardoor dit frame er een leven lang strak bij kan staan.
Deze tweede generatie van de Scram heeft vernieuwde verstelbare uitvaleinden voor het spannen van de riem. Ook heeft het frame nu volledig geïntegreerde balhoofdlagers en zijn de buisvormen subtiel aangepast. Er is nog steeds ruimte voor banden van 50 millimeter breed (of 38 millimeter wanneer je spatborden monteert). Kabels en remleiding gaan via openingen in de onderbuis het frame in.
Pilot is genereus met het toebedelen van montagepunten voor alles dat je op en aan het frame zou willen hangen. Twee bouten aan de onderkant de onderbuis zijn echter niet voor dragers en wijken daarom bewust af. Ze houden de batterij van de Pinion-versnellingsbak vast, die binnenin de onderbuis verstopt zit. Opladen van die batterij doe je via de door Pilot zelf ontwikkelde laadpoort bovenop de onderbuis. Jammer genoeg is het geen usb-aansluiting en heb je dus een specifieke lader van Pinion nodig. Niet vaak, overigens, want de Duitse bakkenbouwer claimt dat je met een volle batterij zo’n 20.000 keer kunt schakelen. Pilot meldt overigens dat ze inmiddels zelf een usb-lader hebben. Daarmee kun je dus ook met een powerbank de Pinion-batterij opladen.
Over de geometrie kan ik kort zijn. Die is slechts minimaal aangepast ten opzichte van de eerste versie uit 2019. Ik kom daar later in deze test in meer detail op terug.
Hoe rijdt de Pilot Scram Pinion Smart.Shift?
Misschien moet ik beginnen bij mijn eigen referentiekader. Ik rijd mijn gravelbikes vaak met een zekere gretigheid. Hier rondom huis rij ik korte gravel- en zandstroken en duik ik krappe draai- en keerpaadjes in. Na een bocht weer even flink aanzetten. Staand op de pedalen ouderwets, onvervalst fietszwieren van links naar rechts. Remmen, sturen, optrekken en nog van dat. Het mountainbike-DNA zit nu eenmaal diep.
Zonder echt na te denken over wat ik van de Pilot moet verwachten, voelt de eerste rit alsof ik een jong hondje ben en de fiets het spreekwoordelijke baasje dat me maant mijn energieniveau wat te temperen: “Doe maar rustig, Benno.” En terwijl Benno braaf in z’n mand gaat liggen, schudt die mand alsnog heen en weer van de kwispelende staart die de aard van het beestje verraadt. Goed; niet dat ik de illusie heb dat ik met mijn 44 levensjaren een jonge hond ben, dus vergeef me deze beeldspraak. Maar het vat wel mijn eerste kennismaking met de titanium gravelbike aardig samen.
Getemperd temperament
Het “doe maar rustig” wordt volledig ingegeven door de aandrijving. In de versnellende overbrengingen – waarin je al snel zit als je op vlakke stroken tempo maakt – draait de versnellingsbak Pinion C1.12i bij de test-Scram duidelijk zwaar. De extra vrijlopen in versnellingsbak en achternaaf voegen speling toe aan de aandrijflijn die daardoor wat wispelturig aangrijpt. De Gates-riem voegt daar ook nog eens merkbare demping aan toe. Pilot monteerde bovendien crankarmen van 165 millimeter. Zó kort ben ik ze niet gewend en ze spreken mijn vermogen anders aan; ze vragen om een hogere cadans en dat vergt gewenning.
Cranks zijn natuurlijk te wisselen. En een Pinion-bak loopt lichter naarmate de kilometers zich opstapelen. Maar de spelingen in de bak en demping in de riem blijven aanwezig en zijn, afhankelijk van de versnelling, zelfs behoorlijk dominant. Het resultaat is een ander rijgevoel dan bij een ketting en derailleur. Een sprintje voelt minder explosief, versnellen na een bocht vraagt meer grinta. Of… gewoon je gemak houden en accepteren dat de sterkste punten van deze aandrijflijn op een ánder vlak liggen.
Het beeld van de aandrijving verschuift echter zodra ik het voorwiel van de Pilot Scram een klim op stuur. In de vertragende overbrengingen is de wrijving minder dominant. Daarbij komt dat door de hogere kracht (klimmen gaat immers niet vanzelf), de hele aandrijflijn tot aan het achterwiel ook strakker voelt. Logisch, want er staat nu meer kracht op. Alles wat rekken kan wordt meer opgespannen en voelt daardoor minder gedempt.
Horses for courses
Met mijn blik minder gericht op de volgende haakse bocht of slingerpaadje, maar op de horizon, valt de Pilot Scram beter op z’n plek. Zitten en malen, blik op oneindig en gaan. Tijdens langere ritten die duidelijk meer ‘des gravels’ zijn dan mijn dolle ‘Jack-Russel-wordt-uitgelaten-minuten’, komt de ware aard van de Pilot Scram naar boven. Niet als speelmachine, maar veel meer als reisgenoot. Dit is zo’n fiets die uitnodigt om gewoon te gaan. En vooral te blijven gaan. Geen blik op de fietscomputer met hartslag en gemiddelde snelheid. Geen tijdsdruk, geen plan. Opstappen, windrichting kiezen en trappen maar.
Modder, water en nat zand? Daaraan geen gebrek de voorbije periode. Maar het lijkt de gravelbike Scram bijzonder weinig te deren. Waar ik bij een ketting al snel op een hoop onheilspellend geluid anticipeer, blijft de Scram (on)opvallend stil. Geen geknars, geen gekraak. De Gates-riem maalt onverstoorbaar door. Ik merk dat het gebrek aan geluid, ongeacht wat de wielen opwerpen, al snel een hoog kom-maar-op-gehalte geeft. Niet voor niets dat wereldreizigers maar al te vaak naar een Pinion-versnellingsbak met aandrijfriem grijpen. Ik snap ze wel: het onderhoudsarme, gesloten systeem past goed bij lange dagen op het zadel en onvoorspelbare omstandigheden.
Gebalanceerd
Ik gaf eerder al aan dat Pilot bij deze tweede generatie aan de geometrie niet extreem veel veranderingen heeft doorgevoerd ten opzichte van de eerste generatie uit 2019. De Scram is dus allerminst modern-progressief, maar dat is verre van een declassering, want het werkt nog steeds. Met een balhoofdhoek van 70 graden, met 444 millimeter een relatief lange achterbrug en een trapas die 72 millimeter onder de aslijn staat, zit ik mooi verdeeld over beide wielen.
Soms ga ik op pad met testfietsen die wel wat ritjes kosten om te doorgronden. Om precies te weten hoe je ‘m je wil oplegt om bochten goed aan te snijden. Niets van dat bij de Pilot Scram Pinion. Het journalistieke cliché ’thuiskomen’ wil ik vermijden, maar ik kan niets anders dan vaststellen dat na instellen van de cockpit en het zadel, de Scram me als gegoten past. Maar meer nog; de Scram en ik hoeven elkaar niets uit te leggen. De fiets stuurt licht rondom de rechtuitstand en vraagt weinig gewichtsverplaatsing om een kuil te ontwijken, een haakse bocht in te zetten of een slingerpaadje mee te pakken. Het geheel voelt uitgebalanceerd en voorspelbaar.
Stijf
Titanium heeft op talloze bikers een aantrekkingskracht en ik ben er zelf ook niet bepaald ongevoelig voor. Het witgrijze metaal heeft iets bijzonders. Het is ongevoelig voor de elementen, waardoor er geen lak nodig is. Bovendien is het materiaal betrekkelijk hard en krasvast. Zeker bij een geborstelde afwerking zoals Pilot de Scram meegeeft, zie je niet snel gebruikssporen. Ontstaan ze toch, schuur je ze met een schuursponsje makkelijk weer weg. Die eigenschappen dragen ontegenzeggelijk bij aan het robuuste, vergevingsgezinde karakter van de Scram Pinion.
Vergevingsgezind is ook een term die velen het materiaal toebedelen waar het de rijeigenschappen aangaat. “Titanium is comfortabel”, stelt ook Pilot op z’n website. Maar zonder iets over de buisvormen te weten, is zo’n statement zo hol als Hang Son Doong. Rijgevoel ontstaat niet alleen door materiaalkeuze, maar vooral uit de manier hoé het materiaal wordt toegepast. En in het geval de Pilot Scram Pinion Smart.Shift zijn de buizen van de voordriehoek van het frame behoorlijk fors. Het frame is zodoende stijf en voor comfort ben je toch echt aangewezen op de banden en/of – zoals in dit geval – een geveerde voorvork. Ook geeft de zadelpen met een diameter van 31.6 millimeter geen krimp. Een kleinere diameter of een verend exemplaar is wat mij betreft geen slechte overweging.
Van een levendig karakter, dat titanium (en staal) in theorie kunnen geven, is hier omwille van die forse buizen evenmin sprake. Ten aanzien van de achtervork is hiervoor ook een verklaring te vinden in de keuze voor de riemaandrijving. Om die goed te laten werken moet een frame niet alleen recht zijn, er mag ook geen vervorming optreden tussen trapas (of versnellingsbak) en de achternaaf. Overigens is Gates ooit om die reden met de CDX-riem gekomen, zodat die uitlijning minder kritisch hoeft dan voorheen. Niettemin geeft de Scram achteraan geen krimp.
Pinion C1.12i Smart.Shift
Het feestnummer bij deze Pilot Scram is uiteraard de elektronisch schakelende Smart.Shift-versnellingsbak van Pinion. In essentie is deze Smart.Shift-versie ‘gewoon’ de C1.12-versnellingsbak, met net iets meer dan 600 procent bereik, verdeeld over twaalf verzetten. Daarmee biedt het systeem net wat meer bereik dan wat je bij een 1×12-speed derailleur/cassette-opstelling maximaal hebt, zoals onderstaande tabel ook laat zien. Merk daarbij op dat de stappen per versnelling bij de Pinion-bak meer consistent zijn ten opzichte van een derailleur/cassette-opstelling.
| Sram 1×12 32t × 10/52t | Pinion C1.12 32t × 28t riemaandr. | |
|---|---|---|
| Lichtste verzet | 0,615 | 0,628 |
| Zwaarste verzet | 3,2 | 3,81 |
| Stappen | 12–17%* | 17,7% |
| Totaal bereik | 520% | 606% |
| * Bij de Sram 10/52t cassette variëren de stappen per versnelling tussen 12 en 17 procent in het middengebied, met grotere sprongen van 20 en 23,8 procent aan de uiteinden. | ||
TRP Hywire-bediening
Bij de mechanische versie monteerde Pilot een eigen ontwikkelde draaischakelaar. Collega Mark reed destijds met die versie. Die schakelaar werkte best goed, maar door z’n positie in het midden van het stuur moest je wel je hand verplaatsen om te kunnen schakelen. Bij rustig toeren is dat niet snel een probleem, maar op stroken waarbij je je stuur gewoon goed moet vasthouden was snel schakelen er dus niet bij. Bij deze Smart.Shift-opstelling schakel je met knoppen op de Hywire-grepen van de Taiwanese firma TRP (Tektro Racing Products). Die zitten dus direct ónder je hand en dat maakt echt een wereld van verschil. Alleen al hier in zit in mijn optiek de meerwaarde van Smart.Shift bij een gravelbike met versnellingsbak.
Links heb je alleen een remgreep. Alleen de rechter TRP Hywire-greep heeft twee schakelknoppen, waarbij je de schakelrichting instelt via de app van Pinion. De knoppen zijn bedraad verbonden met het systeem en je hoeft je dus niet druk te maken over een losse batterij. De grepen liggen mij prettig in de hand en de knopbediening is prima. Ze geven voldoende tegendruk om ook met handschoenen aan goed aan te kunnen voelen wat je doet.
Snelheid en realiteit
Terug naar de bak zelf. Pinion belooft snel schakelen én schakelen onder belasting. Dat eerste klopt, naar een zwaarder verzet opschakelen gaat snel en overtuigend. Daarbij hoor je elektromotor z’n werk doen, zeker stilstaand. Onderweg verdwijnt dat geluid grotendeels in het bandengeruis en het omgevingsgeluid.
Terugschakelen is een ander verhaal. De bak zelf is nog steeds mechanisch beperkt: onder trapbelasting naar een lichter verzet schakelen kan eigenlijk niet. Smart.Shift lost dat op door het moment van schakelen te timen rond het dode punt in de pedaalslag. Daartoe zit er een sensor in de bak. Op dat punt in de pedaalslag gaat de trapkracht altijd sterk omlaag en zet je dus kortstondig minder kracht op de bak. In theorie slim, maar de praktijk blijkt regelmatig weerbarstig. Bij flink doorjakkeren of bij klimmen, waar je cadans lager ligt en je meer kracht zet, voel je dat het systeem protesteert als je niet zélf bewust even de druk van de pedalen haalt.
De C1.12-versnellingsbak is opgebouwd met vier maal drie tandwielparen: een viertraps transmissie gekoppeld aan een drietraps transmissie. Je doorloopt daarmee eerst vier stappen, daarna schakelt de ‘grote’ trap één positie op en begint de viertraps weer van vooraf aan. De schakeling van die drietraps-transmissie, waarbij de viertraps dus ook weer terugschakelt, gaat merkbaar moeizamer en trager. En het zijn precies dié schakelingen die ik bij de Pilot Scram bij een snelheid zo’n 20 tot 22 kilometer per uur doorloop. Dat is de snelheid die je op vlak en licht verticaal of horizontaal glooiend terrein vaak hebt. Zeker wanneer ik druk op de pedalen hou, gaat deze schakeling onder duidelijk meer protest. Sowieso wacht het systeem tot ik op of nabij het dode punt in de trapbeweging ben, maar ook dat gaat al snel gepaard met een stevige mechanische ‘pop!’. Ook hierdoor wordt dus een wat meer behoudende rijstijl verlangd.
Slim schakelen
Net als bij de mechanisch schakelende Pinion-bak, kun je bij de C1.12i Smart.Shift bij stilstand schakelen. Val je stil in een klim? Rijd je de bike vast in een modderpoel? Je monstertruckt er alsnog gemakkelijk uit door helemaal terug te schakelen zónder dat de cranks rond moeten. Je kunt er ook voor kiezen om dit geautomatiseerd te doen; hier komt het andere deel van het ‘Smart’-systeem om de hoek kijken. Niet alleen zit ín de bak een sensor om je cadans te meten, ook bij de achternaaf zit een sensor die de wielsnelheid registreert. Via de app op je telefoon kun je de ‘Start.Select’-functionaliteit inschakelen. Hierbij stel je vooraf een verzet in, waar de bak automatisch naartoe schakelt als je tot stilstand komt.
Tevens kun je de bak in een semi-automatische stand gebruiken. Door ‘Pre.Select’ aan te zetten, schakelt de bak wanneer je je pedalen even kort stilhoudt naar de best passende versnelling. En dat zo wel op als af. Zo hoor je bijvoorbeeld bij het afdalen dat de bak vanzelf opschakelt. Zodra dan de snelheid weer afneemt, hoor je ‘m terugschakelen. Daarbij gaat het systeem uit van de vooraf door jouzelf in de app ingestelde cadans en de actuele rijsnelheid. Bij normaal rijden schakel ik bij voorkeur handmatig, maar zodra je afdaalt of voor een langere tijd vrijloopt en de snelheid zakt, werkt de Pre.Select best goed. Op paadjes waar je continu op en neer gaat, met telkens een paar omwentelingen van de crank om het tempo er in te houden, loop ik soms wel eens tegen een verrassing aan.
Ik zie beide opties dan ook vooral als leuk extraatje, maar bij gravelbiken beslist geen must-haves. Deze functies lijken mij vooral voor (stads) e-bikes interessant. Uiteraard is dit ook persoonlijk, maar ik heb graag zelf controle of ben op z’n minst betrokken bij wat er gebeurd. En dat is ook precies mijn grootste bezwaar bij Smart.Shift. Primair bij het trage, hakkelige schakelen rond 20-22 kilometer per uur, maar als ik eerlijk ben is het schakelgevoel eigenlijk bij alle schakelacties niet consistent. Die timing met de crank wordt op een gegeven moment wel een tweede natuur, maar echte ‘connectie’ bij wat je oplegt via de schakelhendel en het schakelen van de bak, ontbreekt toch wel.
Onderhoud
Pinion claimt bij een volle batterij circa 20.000 keer schakelen. Even dikke duimen-rekenwerk: tijdens twee recente gravelritten op mijn gravelracer met Sram Force AXS, schakelde ik volgens de AXS-app tijdens 90 kilometer zo’n 450 keer. Het terrein was daarbij sterk gevarieerd: van gravelstroken tot mountainbike-singletracks. Dat zou in het geval van de Pinion-batterij dus circa 4.000 kilometer tussen laadbeurten in betekenen. Genoeg om voorlopig geen range anxiety te krijgen. Ook niet bij bikepacken naar Verwegistan.
Verder blijft onderhoud beperkt tot elke 10.000 kilometer een oliewissel. De riem is in principe onderhoudsvrij; heel veel meer dan af en toe afspuiten is niet nodig. Alleen géén fiets heeft nog minder onderhoud. En wat dat betreft is de combinatie van Pinion plus riem ongekend robuust.
Onderdelen
Geveerde voorvork Cane Creek Invert SL
In plaats van de ongeveerde carbon voorvork die Pilot standaard monteert, prijkt er in deze Scram Pinion Smart.Shift de bijzondere geveerde voorvork Cane Creek Invert SL. Pilot verkend actief de markt met opties voor geveerde voorvorken en de Invert kon beslist op de interesse van beide heren achter Pilot rekenen, alsook op die van ons.
Deze lichte upside-down-vork is niet alleen bijzonder vanwege z’n externe constructie, óók vanwege de binnenkant. Want waar elke voorvork naast een (lucht)veer óók een demper heeft om de in- en uitgaande slag te reguleren, ontbreekt het de Cane Creek Invert daaraan.
De voorvork is vrij dominant bij de eerste meters. De Invert SL spreekt bij kleine oneffenheden soepel aan, maar blaast ook snel door z’n 30 millimeter veerweg. Daardoor voelt staan op de pedalen trappen minder vanzelfsprekend dan zittend malen. Meer druk verminderd het doorslaan, maar gaat uiteindelijk ook wel ten koste van de effectiviteit van de voorvork. In een uitgebreide test (test hier) ging ik al in op deze vork en de bedenkingen die ik er bij heb. Voor nu volstaat de constatering dat de Invert SL het karakter van de Scram eerder onderstreept dan compenseert.
TRP Hylex-schijfremmen
Net als de Hywire-grepen, zijn ook de remmen zijn van TRP. De remmen laten zich zeer goed doseren en de stopkracht is prima. Ik heb die tijdens mij ritten op de Pilot niet op de limiet kunnen brengen. Maar zowel de grepen als de remmen heb ik op een eigen gravelbike als onderdeel van een TRP Vistar Powershift-groep. Daarmee heb ik wél ruimschoots buitenlandervaring, waarbij ze tijdens lange afdalingen consistent en krachtig blijven vertragen. In mijn optiek doen de remmen totaal niet onder voor de remkracht en bediening van de twee grote concurrenten met de hoofdletter S.
Gravelstuur Ritchey Venturemax
Sturen gebeurd op de Scram met het aluminium Ritchey Venturemax-stuur. Dit gravelstuur wordt gekenmerkt door z’n ondiepe drop. Iets waar ikzelf erg fan van ben, zoals ik bij mijn test van Ritchey’s Beacon ook al schreef. De Venturemax heeft met vierentwintig graden minder flare-up die de zesendertig van de Beacon, maar desondanks is mijn indruk redelijk hetzelfde als ik met de handen in de drops rij. Door z’n compacte diepte en bredere uitloopt ontstaat al snel een ‘in-je-fiets’-gevoel, wat juist door z’n niet extreme diepte ook lang vol te houden is. Deze rijpositie vind ik juist erg prettig bij singletrackslingeren. De hefboomwerking is dan groter en het zwaartepunt verlaagd door de iets diepere zit.
De ergo-knik onderin het stuur is nogal uitgesproken. Collega Eric en Sebastiaan vinden het beide he-le-maal niets. Voor hen geeft het extra druk op hun handpalm. Ik ervaar dat niet direct, maar merk net als hen ook dat er één handpositie wordt afgedwongen. De hand verder naar voren schuiven in de beugel is niet comfortabel en het onderstreept voor mij ook dat het Venturemax-stuur nogal uitgesproken is. M’n advies is dus om dit stuur niet blindelings te kiezen, maar eerst uitgebreid te proberen.
OHR-wielen en Vredestein Aventura-gravelbanden
Voor z’n wielen werkt Pilot al heel wat jaren samen met het Belgische OHR Cycling. Beide bedrijven zijn sterk aan elkaar verbonden. Bij deze test-Scram Pinion Smart.Shift monteerde Pilot de OHR G45. De carbon velgen van deze wielen hebben een hoogte van 45 millimeter en een interne breedte van 24 millimeter. Samen met de roestvaststalen spaken en de OHR Impel-naven weegt de set net geen 1.600 gram. Constructief komt het allemaal deugdelijk over. De naven lopen soepel op afgedichte cartridgelagers. Bij de achternaaf past OHR een eigen ratchet-vrijloopsysteem toe. Dat pakt snel op en loopt licht tijdens het vrijlopen.
De reden waarom Pilot zulke hoge velgen monteert, naast dat het er tof uitziet, ontgaat me echter. Ja, hoge velgen worden aero-voordelen toebedeeld, maar de Scram is geen aero-gravelbike en je rijdt ‘m ook niet gauw op snelheden waar aerodynamica een dominante factor is. Daar staat vervolgens tegenover dat de velgen best stijf zijn in een fiets die van zichzelf óók al stijf is. Ik zou voor de Scram eerder zeer bewust voor lage velgen kiezen.
Comfort komt dus niet uit de wielen, maar wel uit de Vredestein Aventura-gravelbanden. Met hun 44 millimeter breedte en 60 tpi-karkas zijn ze op lage druk aangenaam comfortabel. Ze blinken in niets extreem uit; de rolweerstand op lage druk is prima en de grip op harde en losse ondergrond is bij deze versie met drievoudige rubbersamenstelling voorspelbaar. Ook bij nattere omstandigheden. Prima allrounders dus.
Conclusie
De titanium Pilot Scram Pinion Smart.Shift is een gravelbike die om een principekeuze vraagt. Wie hiervoor gaat, kiest bewust voor robuustheid en onderhoudsarm gebruiksgemak boven de directheid en efficiëntie van een kettingaandrijving. Een keuze met consequenties. De aandrijflijn combineert vrijlopen in serie die een wat wispelturig gevoel geven en er is merkbaar weerstand, vooral in de versnellende overbrengingen. Dit testexemplaar draaide zwaarder dan prettig, maar het zou met het verstrijken van de kilometers wel beter moeten worden.
Smart.Shift belooft schakelen onder belasting, maar de timing rondom het dode punt in de pedaalslag en de mechanica maken het geheel nukkig. Echte verbinding tussen het schakelmoment op de greep en wat de bak doet, ontbreekt. Toch voegt Smart.Shift wezenlijk gebruiksgemak toe: de overstap van de mechanische draaischakelaar naar knoppen direct onder je hand maakt een wereld van verschil. Nu kun je ook op lastige stroken schakelen, zoals bij een regulier versnellingssysteem.
Een geometrie zonder verrassingen levert qua rijeigenschappen een gebalanceerde allemansvriend op die voldoende capabel is om de gebaande paden te verlaten, maar vooral past bij kilometers malen. Dit is geen fiets voor bikers die gretig van bocht naar bocht sprinten. De Scram is een gravelbike die uitnodigt om te gaan. En vooral te blijven gaan. Geen gepiep van een ketting die om smering vraagt. Geen gekraak tijdens een moddertocht. Het doordacht afgewerkte titanium frame met zijn afgesloten versnellingsbak en Gates-riem levert zodoende een zeldzaam robuust geheel op.
In een tijd waarbij zowat elke dag een nieuwe richting binnen de gravelhype voorgesteld wordt, is de Pilot Scram Pinion Smart.Shift aangenaam anti-trending. Perfect voor mensen die simpelweg geen tijd hebben voor de hypes van alledag, omdat ze flink kilometers aan het afhaspelen zijn. Terwijl de gravelwereld jaagt op trends, jaagt de Scram onverstoord op kilometers in z’n eigen tempo.
Pilot Scram Pinion Smart.Shift | Prijs, specificaties en geometrie
Onderdelen, gewicht en prijs
| Frame | Pilot titanium |
| Vork | Cane Creek Invert SL |
| Versnellingsbak | Pinion C1.12i Smart.Shift, 12 versnellingen, 606% bereik |
| Schakelaars | TRP Hywire |
| Crankset | Pinion, 165 mm |
| Riemschijven | Gates CDX 32/28-tands (v/a) |
| Riem | Gates CDX |
| Remmen | TRP Hywire |
| Remschijven | TRP 1.8, 160/160 mm (v/a) |
| Wielen | OHR Cycling G45 Impel, 24-gaats, 24 mm velgbreedte (intern) |
| Voorband | Vredestein Aventura TriComp, TLR, 44-622 |
| Achterband | Vredestein Aventura TriComp, TLR, 44-622 |
| Stuur | Ritchey Venturmax Comp, 420 mm breed |
| Stuurpen | Ritchey Comp 4-axis, 80 mm |
| Zadel | Selle San Marco Shortfit Open, 144 mm breed |
| Zadelpen | Ritchey Comp, Ø 31,6 mm |
| Gewicht | 11,9 kg (framemaat P1, zonder pedalen) |
| Maximaal systeemgewicht | 125 kg (Op basis van de wielen) |
| Prijs | € 9.900 (zoals getest) |
| Garantie | Levenslange garantie op frame voor eerste eigenaar, overdraagbaar indien frame opnieuw wordt gecertificeerd door Pilot. |
Geometrie
 |
 |
Website fabrikant: pilotcycles.com
